Rehberler
Aşk ve evlilik: düğün gelenekleri, kanun ve rakamlar
Düğün siteleri üç şeyi birbirine karıştırıyor: kanunun zorunlu tuttuğunu, istatistiğin ölçtüğünü ve geleneğin yaptığını. Bu bölüm üçünü ayırıyor ve her birini kendi kaynağına dayandırıyor.
Türkiye'de evlenmenin üç ayrı katmanı var ve çoğu kaynak bunları tek bir anlatıda eritiyor. Birincisi kanun: bir evliliği geçerli kılan şey ne, kim kıyabilir, hangi belgeler gerekir. İkincisi istatistik: insanlar kaç yaşında evleniyor, kimle evleniyor, hangi törenleri yapıyor. Üçüncüsü gelenek: kız isteme, nişan, kına, gelin alma. Bu bölümdeki her rehber bu katmanlardan birine ağırlık veriyor ve hangi bilginin hangi kaynaktan geldiğini aynı sayfada söylüyor.
Kanun ne istiyor
Türk Medeni Kanunu'na göre evlilik, evlendirme memuru önünde ve iki tanığın huzurunda, tarafların “evet” demesiyle kuruluyor (madde 141 ve 142). Tören biter bitmez aile cüzdanı veriliyor ve kanun burada tek cümleyle bir sınır çiziyor: evlenmenin geçerliliği dinî törene bağlı değil (madde 143). Aynı madde aile cüzdanı gösterilmeden dinî tören yapılamayacağını da söylüyor; kanunun dinî törene dair kuralı bundan ibaret. Kına, gelin alma ya da düğün yemeği kanunda geçmiyor; nişan ise geçiyor ve sonuçları var.
Bu katmanın sayfaları: resmî nikâh ile imam nikâhı farkı, yabancı ile evlenme şartları ve resmî masrafları kalem kalem veren düğün maliyeti.
TÜİK ne ölçüyor
Türkiye İstatistik Kurumu evliliği iki ayrı yoldan sayıyor. Her yıl nüfus kayıtlarından evlenme sayısını, ilk evlenme yaşını ve eşlerin uyruğunu yayımlıyor; 2025 bültenine göre o yıl 552.237 çift evlendi ve ilk evlenme yaşı erkeklerde 28,5, kadınlarda 26,0 oldu. Birkaç yılda bir de Türkiye Aile Yapısı Araştırması ile insanlara nasıl evlendiklerini soruyor.
Geleneği rakama döken de bu ikinci araştırma. 2021 turuna göre evlenenlerin yaptığı törenler:
| Tören | Oran |
|---|---|
| Kız isteme | %89,9 |
| Düğün | %87,7 |
| Söz kesme | %86,1 |
| Kına gecesi | %84,4 |
| Gelin alma | %84,0 |
| Nişan | %81,8 |
| Çeyiz serme | %60,3 |
| Başlık parası | %13,3 |
Bu katmanın sayfaları: il il ilk evlenme yaşı ve uyruklara göre yabancı ile evlilik istatistikleri.
Gelenek ne yapıyor
Geleneğin ana sırası yöreler arasında büyük ölçüde ortak. TDV İslâm Ansiklopedisi'nin “Düğün” maddesinde Özdemir Nutku, Anadolu ve Trakya'daki düğünü şöyle özetliyor: dünür düşme, söz kesme ve nişan takmadan sonra, düğüne bir hafta kala çeyiz sergileniyor; salı günü gelin hamama götürülüyor, çarşamba akşamı kına gecesi yapılıyor, perşembe gelin alma günü. Davetler “okuntu” denen ve mum, şeker ya da buğday gibi simgesel hediyelerden oluşan bir paketle yapılıyor. Nutku, ayrıntıların yöreden yöreye değiştiğini ama ana hatların aynı kaldığını not ediyor.
UNESCO'nun somut olmayan kültürel miras listesinde Türkiye'nin ülke sayfasındaki öğelerin hiçbiri doğrudan bir düğün ya da nişan geleneği değil. Düğün, listede bir vesile olarak geçiyor: tören keşkeği düğünler, sünnetler ve dinî bayramlar için büyük kazanlarda pişirilen bir yemek olarak tanımlanıyor, âşıklık, tulum ve balaban gibi öğelerin tanımlarında da düğünler sayılıyor. Nişana özellikle değinen öğe Türk kahvesi kültürü: UNESCO kahvenin nişan törenlerinde önemli bir rol oynadığını yazıyor.
Bu katmanın sayfaları: kız isteme gelenekleri ve nişan gelenekleri. İkisi de ulusal oranları TÜİK'ten, yöre ayrıntılarını ise yayımlanmış bir derleme çalışmasından veriyor. Kız istemeden önceki adım için sevgilinin ailesiyle tanışma, görücü usulü bir görüşme için de evlilik görüşmesinde sorulacak sorular sayfası var; ikincisi rızayı ve kanunu da konuşuyor.
Bölge farkları gerçek, ama sanıldığı yerde değil
Katmanları ayırınca bazı alışılmış cümleler zayıflıyor. “Doğuda gelenek güçlü, batıda zayıf” cümlesi kısmen doğru: nişan Ortadoğu Anadolu'da evlenenlerin %91,1'inde yapılıyor. Ama en düşük oran İstanbul'da ya da İzmir'de değil, Doğu Karadeniz'de (%70,0). Öğrenim gruplarında kız isteme oranının en yüksek olduğu grup üniversite mezunları (%95,7). İlk evlenme yaşında İstanbul kadınlarda 27,2 ile ilk altı il arasında, ama Rize, Artvin ve Trabzon'un gerisinde. Bu bölüm bu tür rakamları ortaya koyuyor ve açıklamasını bilmediği yerde bunu söylüyor.
Bir de sevginin dili var. Evlilikten önceki en zor cümlelerden biri için seni seviyorum ne zaman denir sayfası, TDK'nin tanımlarını ve kimin önce söylediğini ölçen iki araştırmayı bir araya getiriyor. Konuşmanın ciddileştiği yer için evlenmeden önce sorulacak sorular var, evlendikten sonrası için de evliliğin yılına göre ayrılmış eşe sorulacak sorular.
İki ülke, iki aile
Bu bölümün bakışı uluslararası. TÜİK'in 2025 bültenine göre Türkiye'de evlenen her yirmi gelinden biri yabancı uyrukluydu: 28.646 gelin ve 5.347 damat. Böyle bir evlilikte üç katman da değişiyor: kanun ek belgeler istiyor ve nikâhı müftülük kıyamıyor, okuduğumuz iki belediye tarifesi de ek ücret istiyor, gelenek ise iki ailenin ayrı alışkanlıklarıyla buluşuyor. Sayfalarda bu farkları ayrıca işaretliyoruz; kız isteme sayfası örneğin, Abana'da derlenen âdetlere göre kız tarafının “düşünelim” cevabının neden bir ret olmadığını anlatıyor. Ailelerden biri Avrupa'daysa Avrupa düğün gelenekleri sayfası Almanya, Hollanda ve Fransa'da nikâhla düğünün hangi sırayla yapıldığını gösteriyor.
Bu bölümü nasıl okumalı
Sayfalarda resmî kaynakların boşluklarını açıkça yazıyoruz, çünkü bu konuda boşluklar büyük. TÜİK düğünlerin kaç lira tuttuğunu ölçmüyor; yabancı damatların kaçının Türkiye kökenli olduğunu bilmiyor; eşlerin nerede tanıştığını hiç sormuyor; bunu çiftler nasıl tanışıyor sayfasında ayrıca inceledik. Bu boşlukları tahminle doldurmuyoruz.
11 Ekim 2026 · 6 dk okuma
Avrupa düğün gelenekleri: Almanya, Hollanda, Fransa
Avrupa düğün gelenekleri: Almanya'da Polterabend, Hollanda'da nikâhtan sonra parti, Fransa'da önce belediye. Dinî tören nikâhı ne zaman bekler?
11 Ekim 2026 · 5 dk okuma
Sevgilinin ailesiyle tanışma: ne zaman, hangi veriyle?
Sevgilinin ailesiyle tanışma ne zaman olur? Eurostat'a göre 25 ile 34 yaşta ailesiyle yaşayanlar Türkiye'de %40,1, Almanya'da %13,5.
7 Ekim 2026 · 5 dk okuma
Düğün maliyeti Türkiye: evlenmenin zorunlu kalemleri
Düğün masraflarının zorunlu tabanı: belediye nikâh ücreti, 1.202 TL aile cüzdanı, sağlık raporu ve evrak. 2026 tarifeleriyle, kaynağıyla.
7 Ekim 2026 · 6 dk okuma
Kocaya ve eşe sorulacak sorular: evliliğin yılına göre
Kocaya ve eşe sorulacak sorular: ilk yıllar, çocuk sonrası ve uzun evlilik için ayrı ayrı. Gottman'ın sevgi haritası ve TÜİK verileriyle.
7 Ekim 2026 · 7 dk okuma
Ciddi ilişkide ve evlenmeden önce sorulacak sorular
Ciddi ilişkide ve evlenmeden önce sorulacak sorular: mal rejimi ve sağlık raporu için Medeni Kanun, TÜİK verisi, iki ülkeli çiftlere ek sorular.
7 Ekim 2026 · 6 dk okuma
Evlilik görüşmesinde sorulacak sorular: görücü usulü
Görücü usulü evlilik görüşmesinde sorulacak sorular: beklentiler, aile, iş ve değerler; ilk görüşmede sorulmayacaklar, rıza ve kanun.
7 Ekim 2026 · 5 dk okuma
Türkiye'de ilk evlenme yaşı ortalaması: il il TÜİK verisi
TÜİK'e göre 2025'te ilk evlenme yaşı erkeklerde 28,5, kadınlarda 26,0. Kilis ile Tunceli arasındaki altı yıllık fark ve Avrupa'daki yeri.
7 Ekim 2026 · 5 dk okuma
Kız isteme gelenekleri: nasıl olur, ne söylenir?
Evlenenlerin %89,9'u kız istemeye gidiyor, üniversite mezunlarında oran %95,7. Kız istemenin adımları, söylenen sözler ve bölge farkları.
7 Ekim 2026 · 5 dk okuma
Nişan gelenekleri: yüzük, bohça ve bölge farkları
Evlenenlerin %81,8'i nişan yapıyor, ama oran Doğu Karadeniz'de %70. Söz ile nişan farkı, nişan bohçası, hediyeler ve kanunun nişana bağladığı sonuçlar.
7 Ekim 2026 · 5 dk okuma
Resmî nikâh ve imam nikâhı farkı: madde madde
İmam nikâhı tek başına evlilik sayılmaz, ama 2015'ten beri cezası da yok. TMK 143, TCK 230 ve Anayasa Mahkemesi kararı, kaynaklarıyla.
7 Ekim 2026 · 5 dk okuma
Seni seviyorum ne zaman denir? Sözlük ve araştırmalar
Seni seviyorum demenin doğru bir haftası yok. TDK'nin sevmek, beğenmek ve âşık olmak tanımları ve kimin önce söylediğini ölçen iki çalışma.
7 Ekim 2026 · 5 dk okuma
Yabancı ile evlenme şartları: belgeler ve oturma izni
Türkiye'de yabancıyla evlenmek için evlenme ehliyet belgesi, onay ve tercüme gerekiyor. Evlilik oturma iznini ve vatandaşlığı kendiliğinden getirmiyor.
7 Ekim 2026 · 5 dk okuma
Yabancı ile evlilik istatistikleri: TÜİK, 2019 ile 2025
TÜİK'e göre 2025'te 28.646 yabancı gelin ve 5.347 yabancı damat. Uyruklara göre dağılım, yıl yıl seri ve sayımın neden uyruğa baktığı.
Diğer rehberler
Merhaba demeden önce birini tanı.
Hikâyesini oku, beğen ya da geç, eşleş ve konuş. iPhone ve Android’de ücretsiz.