Liefde en trouwen: wet, cijfers en tradities

Trouwen met een buitenlandse partner: gemeente en IND

Trouwen regel je bij de gemeente, verblijf bij de IND. Twee loketten, twee lijsten met papieren. Wat elk vraagt, met de wet en de IND als bron.

The Mocha team5 min leestijd

Trouwen met een buitenlandse partner in Nederland loopt via twee loketten die niets van elkaar overnemen. Het huwelijk regel je bij de gemeente, volgens het Burgerlijk Wetboek. Of je partner daarna in Nederland mag wonen, beslist de Immigratie- en Naturalisatiedienst, volgens eigen voorwaarden. Getrouwd zijn regelt dus geen verblijf, en voor verblijf hoef je volgens de IND niet eens getrouwd te zijn. Komt je partner uit de Europese Unie, de EER of Zwitserland, dan is er voor het wonen geen verblijfsvergunning nodig en blijft vooral het gemeentedeel over.

Loket 1: de gemeente

Bij de gemeente meld je het voorgenomen huwelijk. Het Burgerlijk Wetboek zegt in artikel 44 welke gegevens de aanstaande echtgenoten dan verstrekken. Voor deze pagina is één onderdeel het belangrijkst. Bezit een van beiden niet de Nederlandse nationaliteit en verblijft hij of zij niet op een van de genoemde gronden rechtmatig in Nederland, dan horen er volgens artikel 44 lid 1 onder i twee verklaringen bij: dat het huwelijk niet wordt aangegaan om verblijfsrecht in Nederland te krijgen, en een verklaring omtrent het verblijfsrecht van de partner.

De Rijksoverheid zet dat in gewone taal op een rij:

  • Een verklaring omtrent het verblijfsrecht als je buitenlandse partner in Nederland woont en van buiten de EU of de EER komt.
  • Een verklaring geen schijnhuwelijk van de partner met de buitenlandse nationaliteit. Die is niet nodig als die partner uit een land van de EU komt, of uit Liechtenstein, IJsland of Noorwegen.
  • Een ongehuwdverklaring als jij of je partner in het buitenland heeft gewoond: een bewijs dat je daar niet al getrouwd bent of een partnerschap hebt. Die vraag je op in je laatste buitenlandse woonplaats en laat je legaliseren.

Wat de gemeente concreet wil zien, verschilt per gemeente. Eindhoven noemt voor een partner zonder Nederlandse nationaliteit een geboorteakte, een verklaring van ongehuwdheid, een geldig paspoort of identiteitskaart en, als er een eerder huwelijk was, de trouwakte en het bewijs dat het ontbonden is. Jullie moeten er allebei voor langskomen. Ben je in het buitenland getrouwd en gescheiden, dan moet Eindhoven de originele stukken uiterlijk twee weken voor het huwelijk hebben gezien.

Twee bijzondere gevallen staan in de wet zelf. De minimumleeftijd om te trouwen is achttien jaar (artikel 31). En wonen jullie allebei buiten Nederland terwijl een van beiden Nederlander is, dan kun je je voornemen volgens artikel 44 lid 2 alleen bij de gemeente Den Haag kenbaar maken.

Loket 2: de IND

Wil je partner bij je in Nederland wonen en komt hij of zij van buiten de EU, de EER en Zwitserland, dan is een verblijfsvergunning nodig. De IND-pagina over de partnervergunning, bijgewerkt op 24 juli 2026, werkt met een vragenlijst naar nationaliteit en situatie, zodat je alleen de voorwaarden ziet die voor jou gelden. De vaste kern staat in de IND-publicatie "Een familie- of gezinslid naar Nederland laten komen", in de versie van januari 2025. Check de actuele voorwaarden altijd op de site zelf; bedragen en leges kunnen veranderen.

Volgens die publicatie moet jij als referent aan drie dingen voldoen: je bent Nederlander of hebt een verblijfsvergunning, je partner komt bij je wonen, en je hebt voldoende inkomen, minimaal het wettelijk minimumloon of een percentage daarvan. Een bedrag noemt de publicatie niet; dat staat op de site van de IND.

Voor je partner gelden onder meer: een geldig paspoort, geen gevaar voor de openbare orde, inschrijving in de Basisregistratie Personen op jouw adres, binnen drie maanden na afgifte van de vergunning een tbc-onderzoek, tenzij de nationaliteit is vrijgesteld, en binnen vier maanden een zorgverzekering.

De leeftijdsregel die verwart

Voor het huwelijk is achttien de grens. Voor de verblijfsvergunning hangt het af van wanneer de relatie is vastgelegd:

SituatieMinimumleeftijd van beiden volgens de IND
Huwelijk of partnerschap bestond al voordat jij rechtmatig in Nederland verbleef18 jaar
Huwelijk of partnerschap gesloten nadat jij rechtmatig verblijf kreeg (gezinsvorming)21 jaar
Ongehuwde partner, met een duurzame en exclusieve relatie21 jaar
Turkse werknemer met echtgenoot of geregistreerd partner18 jaar

Let op de derde rij: ook een ongehuwde partner kan een verblijfsvergunning krijgen, als de relatie duurzaam en exclusief is. Trouwen is voor het verblijf dus geen voorwaarde.

Inburgering begint in het buitenland

Heeft je partner een machtiging tot voorlopig verblijf nodig, de mvv, en is hij of zij tussen de 18 en de AOW-leeftijd, dan moet hij of zij volgens de IND eerst slagen voor het basisexamen inburgering buitenland op de Nederlandse ambassade of het consulaat. Pas daarna kun je de aanvraag indienen. Het resultaat is een jaar geldig. Voor sommige groepen geldt een vrijstelling of ontheffing.

Na een toegekende mvv moet je partner die binnen drie maanden ophalen bij de ambassade en heeft hij of zij daarna negentig dagen om naar Nederland te reizen. De IND noemt een beslistermijn van maximaal negentig dagen. Een vergunning bij een Nederlandse partner is vijf jaar geldig.

Papieren: reken in maanden

De IND wil officiële buitenlandse documenten, zoals geboorte- en huwelijksakten, gelegaliseerd zien, of voorzien van een apostille als het land bij het Apostilleverdrag is aangesloten. De IND adviseert daar enkele maanden voor de aanvraag mee te beginnen. Ook de gemeente vraagt gelegaliseerde stukken, volgens de Rijksoverheid in elk geval de ongehuwdverklaring. Documenten in een andere taal dan Nederlands, Engels, Frans of Duits moeten worden vertaald door een beëdigd vertaler.

Partnerschap in plaats van huwelijk?

De IND-publicatie noemt de echtgenoot en de geregistreerd partner in één adem, met dezelfde leeftijdsregels. Toch is een partnerschap niet altijd de lichtere keuze. De gemeente Eindhoven waarschuwt stellen die niet allebei de Nederlandse nationaliteit hebben en later misschien in het buitenland willen trouwen: een Nederlands geregistreerd partnerschap kan daar tot onverwachte situaties leiden. Wat het verschil verder is, staat bij trouwen of geregistreerd partnerschap.

Veelgestelde vragen

Kan ik in Nederland trouwen met een partner zonder verblijfsvergunning?
De gemeente vraagt dan om een verklaring omtrent het verblijfsrecht van je partner, zoals artikel 44 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek voorschrijft, plus een verklaring dat jullie niet trouwen om verblijfsrecht te krijgen. Wat dat in jullie situatie betekent, beoordelen de gemeente en de IND. Reken er in elk geval niet op dat het huwelijk zelf verblijf regelt: dat is een aparte aanvraag bij de IND.
Wat is het verschil tussen trouwen en verblijfsrecht krijgen?
Trouwen is een zaak van de gemeente en het Burgerlijk Wetboek. Verblijf is een zaak van de IND en heeft eigen voorwaarden, zoals inkomen van de referent, leeftijd en vaak een inburgeringsexamen in het buitenland. Je kunt getrouwd zijn zonder dat je partner hier mag wonen, en een ongehuwde partner kan volgens de IND onder voorwaarden wel een vergunning krijgen.
Welke documenten vraagt de gemeente en welke de IND?
De gemeente Eindhoven vraagt van een partner zonder Nederlandse nationaliteit een geboorteakte, een verklaring van ongehuwdheid, een identiteitsbewijs en stukken over een eventueel eerder huwelijk. De IND vraagt onder meer bewijs van inkomen, paspoorten, de huwelijksakte, een ongehuwdverklaring en bewijs van het basisexamen inburgering buitenland. De IND wil buitenlandse akten gelegaliseerd of met een apostille; de gemeente vraagt volgens de Rijksoverheid in elk geval een gelegaliseerde ongehuwdverklaring als je in het buitenland hebt gewoond.
Moet mijn partner 21 zijn?
Voor het huwelijk zelf is 18 de grens. Voor de verblijfsvergunning hangt het af van het moment: bestond het huwelijk al voordat jij rechtmatig in Nederland verbleef, dan geldt volgens de IND 18 jaar; is het daarna gesloten, of zijn jullie niet getrouwd, dan moeten jullie allebei minstens 21 zijn. Voor Turkse werknemers en hun echtgenoot of geregistreerd partner noemt de IND 18 jaar.

Bronnen

  1. Rijksoverheid, Waar moet ik aan denken als ik in Nederland wil trouwen met een buitenlander? Geraadpleegd 07-10-2026. Verklaring omtrent het verblijfsrecht als de buitenlandse partner in Nederland woont en van buiten de EU of EER komt; verklaring geen schijnhuwelijk, niet nodig voor partners uit de EU, Liechtenstein, IJsland of Noorwegen; ongehuwdverklaring na wonen in het buitenland, gelegaliseerd; de IND beslist over de verblijfsvergunning.
  2. Burgerlijk Wetboek Boek 1, artikelen 31 en 44 Geraadpleegd 07-10-2026, versie geldend vanaf 05-07-2025. Art. 31: minimumleeftijd achttien jaar. Art. 44 lid 1 onder i: verklaring dat het huwelijk niet wordt aangegaan om verblijfsrecht te krijgen, en een verklaring omtrent het verblijfsrecht. Art. 44 lid 2: wonen beiden buiten Nederland en is een van hen Nederlander, dan uitsluitend via de gemeente Den Haag.
  3. IND, Een familie- of gezinslid naar Nederland laten komen (publicatie 3076, januari 2025) Geraadpleegd 07-10-2026; pdf aangemaakt op 9 januari 2025. Voorwaarden voor de referent en de partner, leeftijd 18 of 21 jaar, ongehuwde partner bij een duurzame en exclusieve relatie, basisexamen inburgering buitenland bij mvv-plicht, legalisatie en apostille, vertaling door een beëdigd vertaler, beslistermijn maximaal 90 dagen, verblijfsvergunning maximaal 5 jaar.
  4. IND, Verblijfsvergunning voor partner aanvragen Geraadpleegd 07-10-2026, laatste update volgens de pagina 24 juli 2026. Uw partner heeft een verblijfsvergunning nodig om met u in Nederland te wonen; de actuele voorwaarden volgen uit een vragenlijst naar nationaliteit en situatie.
  5. Gemeente Eindhoven, Huwelijk of geregistreerd partnerschap aankondigen Geraadpleegd 07-10-2026. Zonder Nederlandse nationaliteit: geboorteakte, verklaring van ongehuwdheid, geldig identiteitsbewijs en stukken over een eerder ontbonden huwelijk; beide partners komen langs; in het buitenland gehuwd en gescheiden, dan de originele stukken minstens 2 weken voor het huwelijk tonen.
  6. Gemeente Eindhoven, Trouwen zonder Nederlandse nationaliteit Geraadpleegd 07-10-2026. Waarschuwt geregistreerde partners die niet allebei de Nederlandse nationaliteit hebben en mogelijk later in het buitenland willen trouwen, dat een Nederlands geregistreerd partnerschap daar tot onverwachte situaties kan leiden.