Liefde en trouwen: wet, cijfers en tradities

Wat kost trouwen? De prijs bij de gemeente in 2026

Trouwen kan bij elke grotere gemeente gratis, maar met een wachtlijst. De echte tarieven van Utrecht en Eindhoven, en wat de wet wel en niet verplicht.

The Mocha team6 min leestijd

Trouwen in Nederland kan gratis. Elke gemeente met meer dan tienduizend inwoners moet volgens de Wet rechten burgerlijke stand minstens twee keer per week een kosteloze huwelijksvoltrekking aanbieden, en de melding van je voorgenomen huwelijk kost in Utrecht niets. Wat gratis trouwen wel kost, is tijd: de wachtlijst loopt in Utrecht op tot ongeveer een jaar. Wie niet wil wachten, betaalt een tarief dat elke gemeente zelf vaststelt. In Utrecht ligt dat in 2026 tussen 276,10 en 2.141,20 euro, in Eindhoven tussen 257 en 889 euro, en daar komt de huur van een eigen locatie nog bij. Een officieel gemiddelde voor de rest van de bruiloft, van het feest tot de ringen, bestaat niet. Dat geven we hier dus ook niet.

Wat de wet regelt, in twee artikelen

De kosten van trouwen staan niet in het Burgerlijk Wetboek maar in een kleine, oude wet: de Wet rechten burgerlijke stand. Twee artikelen bepalen bijna alles.

Artikel 4 zegt dat er in gemeenten boven de tien duizend "zielen" minstens tweemaal per week, en in alle andere gemeenten minstens eenmaal per week, gelegenheid wordt gegeven tot kosteloze huwelijksvoltrekking, registratie van een partnerschap of omzetting van een partnerschap in een huwelijk. De ambtenaar van de burgerlijke stand bepaalt de dagen en de uren.

Artikel 5 regelt de rest: wie op een ander moment of op een andere manier wil trouwen, betaalt een recht dat de gemeente zelf mag heffen. Daarom zijn er geen landelijke trouwtarieven, en daarom kan hetzelfde ja-woord in de ene stad het dubbele kosten van in de andere.

Let op wat er niet in die wet staat. De wet zegt "tweemaal per week", niet "op twee verschillende dagen" en ook niet hoe lang de wachtlijst mag zijn. Utrecht vult dat in met twee tijdstippen op maandagochtend, om 10.00 en 10.30 uur. Eindhoven met twee op dinsdag, om 9.15 en 9.30 uur.

De trouwladder van twee gemeenten

Hieronder de tarieven zoals ze op 7 oktober 2026 op de sites van beide gemeenten stonden. Utrecht noemt ze expliciet "kosten 2026"; Eindhoven zet er geen jaartal bij.

VormUtrechtEindhoven
Gratismaandag 10.00 of 10.30 uur, wachtlijst ongeveer 12 maandendinsdag 9.15 of 9.30 uur, vaak 8 tot 10 maanden volgeboekt, alleen als een van beiden in Eindhoven woont
Goedkoopste betaalde vormflitshuwelijk aan de balie: 276,10 euro, 5 minuten, alleen bruidspaar en getuigenzonder ceremonie: 257 euro, ongeveer 20 minuten, twee getuigen, geen gasten
Eenvoudig met kleine zaal332,60 euro, maximaal 10 personen, geen toespraakniet als aparte vorm genoemd
Ceremonie stadhuis, doordeweeks overdag1.066,25 euro514 euro (maandag tot en met donderdag)
Ceremonie stadhuis, weekend1.588,80 euro782 euro (zaterdag), 889 euro (zondag)
Feestdag2.141,20 euroniet genoemd
Andere locatie, doordeweeks833,55 euro op een goedgekeurde vaste locatie, 1.099,80 euro op een locatie naar keuze, plus de huur439 euro (maandag tot en met donderdag), plus de kosten van de locatie

Twee dingen vallen op. In Utrecht is het flitshuwelijk goedkoper dan eenvoudig trouwen, maar de wachtlijst is er langer: ongeveer 6 maanden tegen ongeveer 5. Goedkoper betekent dus niet automatisch sneller. En in Eindhoven is trouwen op een eigen locatie bij de gemeente goedkoper dan in het stadhuis. Dat lijkt een koopje, totdat je de huur van die locatie erbij optelt: die betaal je apart aan de beheerder, en die bedragen staan op geen enkele gemeentesite.

De wachtlijst is de prijs van gratis

Eindhoven geeft op zijn pagina over aankondigen een richtlijn die de hele afweging samenvat. Voor een gratis huwelijk kan het 9 maanden duren, voor een huwelijk zonder ceremonie minimaal 3 maanden, en voor een huwelijk met ceremonie minimaal 4 weken. Hoe meer je betaalt, hoe korter je wacht.

In Utrecht kun je een afspraak voor gratis, eenvoudig of flitstrouwen pas maken als je je voorgenomen huwelijk al hebt gemeld. Die melding moet volgens de gemeente minimaal 14 dagen en maximaal een jaar voor de trouwdatum liggen. Wie gratis wil trouwen met een wachtlijst van een jaar, moet dus vrijwel meteen melden, en zit dan aan de bovengrens van wat mag.

Er is nog een reden om vroeg te zijn: de seizoenen. Het CBS telt de huwelijken per maand. In 2025 werden er in januari 3.136 gesloten, in mei 9.254 en in september 9.199. In de drukste maanden trouwen er dus bijna drie keer zoveel stellen als in januari. Utrecht schrijft dat je in mei, juni en september een langere aanloop moet nemen dan de geadviseerde drie maanden, en meldde dat de gemeente van 1 september tot 5 oktober 2026 helemaal vol zat.

De posten die je pas ziet als je ze nodig hebt

Naast het tarief zelf rekenen gemeenten voor extra's. Een paar voorbeelden van de twee sites:

  • Een eigen trouwambtenaar. Wil je dat een vriend of familielid je trouwt, dan moet die voor één dag worden benoemd. Utrecht rekent daarvoor 313,45 euro bovenop de voltrekking. Eindhoven rekent 520 euro voor iemand die je zelf kiest en 193 euro voor een trouwambtenaar die al in een andere gemeente werkt.
  • Een trouwboekje. In Utrecht 40,20 euro. Het is geen verplichting.
  • Wijzigen of annuleren. Eindhoven rekent 50 euro als je binnen vier weken voor de datum nog iets verandert. Daarvoor is het kosteloos.
  • Getuigen. Die kosten niets, maar je moet ze wel hebben. Volgens de Rijksoverheid heeft ieder van beiden er minstens één nodig, en dat mag ook een ambtenaar van de gemeente zijn. Utrecht biedt die ambtenaar-getuige juist niet aan: daar neem je er zelf minimaal twee en maximaal vier mee.

Wie al een geregistreerd partnerschap heeft en dat wil omzetten in een huwelijk, kan in Eindhoven zonder ceremonie aan de balie terecht voor 78 euro. Met ceremonie betaal je er hetzelfde als voor een huwelijk.

Wat hier bewust niet staat

Voor de bedragen die online rondgaan als de prijs van een gemiddelde bruiloft vonden we geen officiële bron. Het CBS meet hoeveel mensen trouwen en op welke leeftijd, niet wat het feest kost. Twee kosten die niet in een gemeentetarief zitten, zijn wel echt. Trouw je onder huwelijkse voorwaarden, dan regel je dat bij de notaris en betaal je de notaris. En volgens de Rijksoverheid kan je recht op toeslagen, zoals zorgtoeslag of huurtoeslag, veranderen zodra je getrouwd bent. Dat is geen eenmalige uitgave maar kan maandelijks schelen, en het is de enige post in deze lijst die na de trouwdag doorloopt.

Veelgestelde vragen

Kun je bij je gemeente gratis trouwen en hoe lang is de wachtlijst?
Ja. Volgens artikel 4 van de Wet rechten burgerlijke stand moet een gemeente met meer dan tienduizend inwoners minstens twee keer per week een kosteloze voltrekking aanbieden. De wachtlijst is het probleem: Utrecht noemt ongeveer 12 maanden, Eindhoven 8 tot 10 maanden. Eindhoven stelt bovendien als voorwaarde dat minstens een van beiden in de gemeente woont.
Waarom verschillen de trouwtarieven per gemeente?
Omdat de wet alleen het gratis moment regelt. Voor elke andere tijd of vorm mag de gemeente zelf een recht heffen, op grond van artikel 5 van de Wet rechten burgerlijke stand. Daardoor betaal je in Utrecht 1.066,25 euro voor een doordeweekse ceremonie in het stadhuis en in Eindhoven 514 euro.
Welke kosten zijn wettelijk verplicht en welke niet?
Bij de gemeente is geen enkel bedrag wettelijk verplicht: de melding van het voorgenomen huwelijk is in Utrecht gratis en de voltrekking zelf kan kosteloos. Alles daarboven is een keuze, van een ceremonie op zaterdag tot een eigen trouwambtenaar of een trouwboekje. Het feest, de kleding en de ringen regelt de wet helemaal niet.
Is een flitshuwelijk altijd het goedkoopst na gratis?
In Utrecht wel: een flitshuwelijk aan de balie kost 276,10 euro, eenvoudig trouwen 332,60 euro. Maar het flitshuwelijk heeft er een langere wachtlijst, ongeveer 6 maanden tegen 5 maanden. In Eindhoven heet de goedkoopste betaalde vorm huwelijk zonder ceremonie en kost die 257 euro.

Bronnen

  1. Wet rechten burgerlijke stand, artikelen 4 en 5 Geraadpleegd 07-10-2026, versie geldend vanaf 16-02-2019. Artikel 4: in gemeenten boven de tienduizend inwoners minstens twee keer per week, elders minstens een keer per week gelegenheid tot kosteloze huwelijksvoltrekking, partnerschapsregistratie of omzetting; de ambtenaar bepaalt dagen en uren. Artikel 5 lid 2: voor andere tijden of een andere wijze mag de gemeente een recht heffen.
  2. Gemeente Utrecht, Trouwen in Utrecht Geraadpleegd 07-10-2026. Tarieven 2026: gratis op maandag 10.00 en 10.30 uur met een wachtlijst van ongeveer 12 maanden, eenvoudig trouwen 332,60 euro, flitshuwelijk 276,10 euro, stadhuis 1.066,25 tot 2.141,20 euro, goedgekeurde vaste locatie vanaf 833,55 euro en locatie naar keuze vanaf 1.099,80 euro plus huur, trouwambtenaar voor 1 dag 313,45 euro, trouwboekje 40,20 euro. Melding gratis, minimaal 14 dagen en maximaal 1 jaar voor het huwelijk; 2 tot 4 getuigen; vol van 1 september tot 5 oktober 2026.
  3. Gemeente Eindhoven, Soorten ceremonies voor huwelijk of partnerschap Geraadpleegd 07-10-2026. Met ceremonie in het stadhuis 514 tot 889 euro, op een andere locatie 439 tot 782 euro plus de kosten van de locatie, zonder ceremonie 257 euro, gratis op dinsdag 9.15 en 9.30 uur als minstens een van beiden in Eindhoven woont, vaak 8 tot 10 maanden volgeboekt. Eigen trouwambtenaar voor een dag 520 euro, ambtenaar uit een andere gemeente 193 euro, wijziging binnen 4 weken 50 euro.
  4. Gemeente Eindhoven, Huwelijk of geregistreerd partnerschap aankondigen Geraadpleegd 07-10-2026. Aankondigen minimaal 4 weken en maximaal 1 jaar voor de datum; richtlijn wachttijd 9 maanden voor gratis, minimaal 3 maanden zonder ceremonie, minimaal 4 weken met ceremonie; omzetting van partnerschap zonder ceremonie 78 euro.
  5. Rijksoverheid, Trouwen: maak een overzicht van wat u moet weten en regelen Geraadpleegd 07-10-2026. Ieder van beiden heeft minstens 1 getuige nodig, dat mag ook een ambtenaar van de gemeente zijn; recht op toeslagen zoals zorgtoeslag of huurtoeslag kan veranderen.
  6. CBS StatLine 83519NED, Huwen, partnerschap; sluiting en ontbinding per maand Opgehaald bij het CBS op 07-10-2026 (tabel bijgewerkt 30-09-2026, cijfers 2025 definitief). Huwelijkssluitingen 2025 per maand: januari 3.136, mei 9.254, juni 8.770, september 9.199.