Situationship ne demek? Kaçamak değil, askıda bir ilişki
Situationship, henüz çift sayılmayan ama arkadaştan fazlası olan iki kişinin ilişkisi. Cambridge'in tanımı, TDK'deki Türkçe sözler ve farkları.
Situationship, henüz kendini çift olarak görmeyen ama arkadaşlıktan fazlası olan iki kişi arasındaki romantik ilişki demek. Bu, Cambridge Dictionary'nin tanımı ve üç parçası var: ilişki romantik, iki kişi kendini henüz çift saymıyor, ama aradaki şey arkadaşlıktan fazla. Kelime İngilizce situation (durum) ile relationship (ilişki) kelimelerinin birleşiminden yapılmış. TDK Güncel Türkçe Sözlük'te karşılığı yok. Akla gelen Türkçe karşılıklardan biri kaçamak olabilir, ama sözlüğe bakınca bunun yanlış bir çeviri olacağı görülüyor.
Cambridge'in tanımı, parça parça
Sözlüğün iki örnek cümlesi, tanımın neyi anlatmak istediğini açıyor. Birincisinde iki kişi birbirinden hoşlanıyor ama “işe bir etiket koymakta zorlanıyor” ve kendilerini bir situationship içinde buluyor. İkincisinde fark sorumluluk üzerinden anlatılıyor: situationship'te karşındakine, resmî bir ilişkide olduğun kadar bağlı değilsin.
Sözlük sayfasındaki diğer örnek cümleler de aynı yöne bakıyor: situationship'in “ilk karşılaşma ile bağlılık içeren bir ilişki arasında bir yerde” yaşandığı, insanın flörtün ilk dönemlerinde kendini bir situationship içinde hissedebileceği ve situationship'lerin ruh sağlığını etkileyebileceği. Son cümle bir araştırma bulgusu değil, bir kullanım örneği; ama kelimenin İngilizcede nasıl bir yük taşıdığını gösteriyor.
Bu örnekler, tanımın en önemli kelimesine işaret ediyor: “yet”, yani henüz. Cambridge situationship'i kalıcı bir ilişki türü olarak değil, adı konmamış bir ara aşama olarak tarif ediyor. Situationship'ten şikâyet eden kişi çoğu zaman tam olarak bunu anlatıyor: ara aşama uzadı ve ne zaman biteceği belli değil.
Türkçede hangi söz neyi karşılıyor
TDK'de situationship için madde yok, ama tanımın her parçasına yakın bir Türkçe söz bulmak mümkün. Hiçbiri tamamını karşılamıyor.
| Türkçe söz | TDK'deki tanımı | Situationship'le ilişkisi |
|---|---|---|
| flört | “Kadınla erkek arasındaki duygusal ilişki” | Romantik parçayı karşılıyor; ilişkinin adının konup konmadığını söylemiyor |
| sevgili | “Gönülden sevilen, gönül verilmiş olan kimse” | Situationship'te tam da bu kelime kullanılamıyor |
| askıda bırakmak | “sonuca vardırmamak” | Belirsizliği karşılıyor ama ilişkiye özgü değil |
| kaçamak | “Hoş görülmeyen bir şeyi ara sıra yapma” | Gizliliği anlatıyor; situationship'in konusu bu değil |
Flört maddesinin üçüncü anlamı ayrıca ilginç. TDK bu anlamı mecaz olarak işaretliyor ve siyasetten örnekliyor: bir partiye ya da yabancı bir ülkeye “tam olarak bağlanmadan yaklaşma”. Yani Türkçe flört kelimesinin içinde, bağlanmadan yakınlaşma fikri zaten var. Ama bu anlam insanlar arasındaki ilişkiler için değil, siyaset için kaydedilmiş. Gündelik dilde “flörtüm” dediğinde ilişkinin resmî olup olmadığını söylemiş olmuyorsun; situationship ise özellikle bunu söylüyor.
Kaçamak neden yanlış çeviri
Kaçamak, TDK'de beş anlamlı bir madde ve anlamların neredeyse hepsi gizlilikle ilgili. İlk anlam “hoş görülmeyen bir şeyi ara sıra yapma”; sözlüğün buna verdiği örnek Ayşe Kulin'den ve elinde armağanla gelen bir erkeğin kaçamağını bağışlatmaya çalışmasını anlatıyor. İkinci anlam “bir şeyi belli etmeden, gizlice yapmaya çalışma”, beşinci anlam da “başkalarına belli etmeden, gizlice yapılan” bir şey.
Bu tanımlarda hep bir üçüncü kişi var: kaçamak, birinden saklanan bir şey. Situationship'te ise kimseden bir şey saklanmıyor olabilir. İki kişi birlikte vakit geçiriyor, arkadaşları bunu biliyor, sosyal medyada birlikte görünüyor bile olabilirler. Eksik olan gizlilik değil, ad. Bu yüzden birine “situationship'teyim” dediğinde anladığı şey ile “kaçamak yaşıyorum” dediğinde anladığı şey birbirinden çok farklı: ikincisi bir aldatma itirafı gibi duyuluyor.
Aynı kelime, başka bir ülkede başka bir şey
Kelimenin anlamı nerede kullanıldığına göre de kayıyor. 2022'de PLOS ONE'da yayımlanan bir çalışmada araştırmacılar 2014'te Uganda'da bir üniversitede 31 erkek ve 33 kadın öğrenciyle dokuz odak grup görüşmesi yaptı. Öğrencilerden biri “Bence bugünlerde kampüsteki bütün ilişkiler situationship” dedi ve araştırmacılar bu cümleyi çalışmanın ana kategorisi yaptı.
Ama orada kelime Cambridge'in tanımındaki ara aşamayı anlatmıyordu. Öğrencilerin konuşmalarında situationship, duruma göre değişen cinsel ilişkileri ve bunların bir kısmında para ya da hediye karşılığı kurulan ilişkileri kapsıyordu. Araştırmacılar bu ilişkilerin hem yerel toplumsal normlardan hem de gençlerin küresel özlemlerinden güçlü biçimde etkilendiğini yazıyor.
Bu, uluslararası tanışmada küçük olmayan bir ayrıntı. Aynı İngilizce kelime, iki ayrı ülkede iki ayrı beklentiyi taşıyabiliyor. Biri sana “bu bir situationship” dediğinde, kelimeyi hangi bağlamdan öğrendiğini bilmiyorsan, ne demek istediğini de tam olarak bilmiyorsun.
Situationship mi, ilişki mi
Aşağıdaki sorular bir araştırmadan değil, Cambridge'in tanımındaki üç parçadan çıkıyor. Hangisine net yanıt veremiyorsan, belirsizlik orada.
- Romantik mi? Birlikte geçirdiğiniz zaman bir arkadaşla geçirdiğin zamandan farklı mı? Fark yoksa, belki de arkadaşlık.
- Çift misiniz? Bir davette birbirinizi nasıl tanıtıyorsunuz? “Arkadaşım” mı, isim mi, hiçbir şey mi?
- Henüz mi? Bu ara aşamanın bitmesini bekleyen biri var mı? İkiniz de beklemiyorsanız, belki de ikiniz için uygun bir düzen bu. Biriniz bekliyorsa, adı konmamış şey bir taraf için askıda kalmış bir ilişkiye dönüşüyor.
Son soru en önemlisi. Situationship tek başına bir sorun değil; iki kişi aynı şeyi istediği sürece adsız bir ilişki gayet işleyebilir. Sorun, birinin “henüz” dediği yerde diğerinin “hep” demesi.
Situationship nasıl biter
İki yolu var: ya ad konuyor ya da ilişki bitiyor. İkisinin de başlangıcı aynı: açık bir soru. “Biz neyiz?” sorusu genel olduğu için genel bir yanıtla geçiştirilebilir. “Başka biriyle görüşüyor musun?” ya da “Bunu bir ilişki olarak görüyor musun?” gibi tek yanıtlı sorular ise geçiştirilmesi daha zor sorular.
Yanıt gelmezse ya da her seferinde ertelenirse, durum situationship'ten başka bir şeye dönüşmüş olabilir. Karşındakinin ilgisi tam kaybolmuyor ama hiçbir zaman bir adıma da dönüşmüyorsa, bunun İngilizcede ayrı bir adı var: breadcrumbing. Ortadan bir anda kaybolursa o da ghosting. Situationship bu ikisinden farklı, çünkü tanım gereği iki taraflı: ikisi de henüz ad koymamış.
Bilmediğimiz şeyler
Türkiye'de kaç kişinin kendini bir situationship içinde tanımladığına ya da bu ilişkilerin ortalama ne kadar sürdüğüne dair bir veri bulamadık. Kelimenin Türkçede ne zaman yaygınlaştığını gösteren bir derlem sonucu da yok. Bu sayfadaki her şey ya sözlük tanımlarından ya da Uganda'daki tek bir nitel çalışmadan geliyor; ikincisi de Türkiye için değil, yalnızca kelimenin anlamının ne kadar kayabildiğini göstermek için burada.
Sık sorulan sorular
Kaçamak ile situationship aynı şey mi?
Situationship ilişki mi?
Situationship ne kadar sürer?
Situationship nasıl netleştirilir?
Kaynaklar
- Cambridge Dictionary, situationship maddesi 07-10-2026'da okundu. Tanım: “a romantic relationship between two people who do not yet consider themselves a couple but who have more than a friendship”. Örnekler: ilişkiye bir etiket koymakta zorlanmak; resmî bir ilişkideki kadar bağlı olmamak.
- TDK Güncel Türkçe Sözlük, kaçamak maddesi 1. anlam “Hoş görülmeyen bir şeyi ara sıra yapma” (Ayşe Kulin örneği), 2. anlam “Bir şeyi belli etmeden, gizlice yapmaya çalışma”, 3. anlam “Bir şeyden kaçınma yolu”, 5. anlam sıfat “gizlice yapılan”.
- TDK Güncel Türkçe Sözlük, flört maddesi Kaynak Fransızca flirt. 1. anlam “Kadınla erkek arasındaki duygusal ilişki”, 2. anlam “Birbirine duygusal ilgi duyan kadın ve erkek”, 3. anlam mecaz, bir partiye ya da ülkeye “tam olarak bağlanmadan yaklaşma”.
- TDK Güncel Türkçe Sözlük, askıda bırakmak maddesi Tanım: “sonuca vardırmamak”; örnek “Lafını askıda bıraktı, başka konuya atladı.” Askıda kalmak maddesi: “bir iş bir engel dolayısıyla sonuca varamamak”.
- Choudhry ve diğerleri (2022), ‘Relationships on campus are situationships’: A grounded theory study of sexual relationships at a Ugandan university, PLOS ONE 17(7):e0271495 07-10-2026'da okundu. 2014'te bir Uganda üniversitesinde 31 erkek ve 33 kadın öğrenciyle dokuz odak grup. Bir katılımcının cümlesi çalışmanın ana kategorisi olmuş; kelime orada durumdan duruma değişen cinsel ilişkileri, kısmen de çıkara dayalı ilişkileri anlatıyor.