Flört kültürü: ülkelere göre rakamlarla

Hollanda'da flört kültürü: kayıtlı partnerlik ve rakamlar

CBS'ye göre Hollanda'da 2025'te 70.141 evlilik ve 27.968 kayıtlı partnerlik oldu. Kayıtlı partnerlik, birlikte yaşama ve “going Dutch” deyiminin kökeni.

The Mocha team5 dk okuma

Hollanda'da flörtten sonraki adımın tek bir adı yok, üç hukuki biçimi var: evlilik, kayıtlı partnerlik (geregistreerd partnerschap) ve birlikte yaşama sözleşmesi (samenlevingscontract). Hollanda istatistik kurumu CBS'ye göre 2025'te 70.141 çift evlendi, 27.968 çift de partnerlik kaydı yaptırdı; yani evlilikle partnerlik kaydı toplamının yaklaşık %28,5'i partnerlik. Bu sayfa üç biçimin farkını, CBS'nin sayılarını ve Türkçede sık sorulan bir soruyu, Hollandalıların hesabı bölüşüp bölüşmediğini, kaynaklarıyla ele alıyor.

Üç biçim, üç ayrı kural

Rijksoverheid, evlilik ile kayıtlı partnerliğin “birbirine çok benzediğini” yazıyor ve üç fark sayıyor:

  • Evet cevabı. Evlilikte iki taraf da memurun sorusuna “ja” demek zorunda; partnerlikte bu adım yok.
  • Ayrılırken hâkim. Evlilikten ayrılmak için her zaman hâkime gidiliyor; partnerlikte yalnızca 18 yaşından küçük çocuk varsa.
  • Scheiding van tafel en bed. Evli kalıp ayrı yaşama yolu yalnızca evlilikte var.

İkisinde de karşılıklı hak ve yükümlülükler kendiliğinden doğuyor; örneğin birbirinin mirasçısı olunuyor ve birbirine bakma yükümlülüğü ortaya çıkıyor. Birlikte yaşama sözleşmesinde ise kanuna göre “bir arada” sayılmıyorsun; ne istiyorsan sözleşmeye yazman gerekiyor. Birlikte çocuk olursa evli ya da partner olan çiftte ebeveynlerin ikisi de kendiliğinden ouderlijk gezag, yani velayet sahibi oluyor; birlikte yaşama sözleşmesiyle yaşayan çiftte kendiliğinden yalnızca anne.

İki biçimin ortak noktası yaş. Rijksoverheid, evlenmek ya da partnerlik kaydı yaptırmak için ikisinin de 18 yaşında ya da daha büyük olmasını şart koşuyor ve 18'den küçük biri yurt dışında evlenirse devletin evliliği ancak ikisi de 18 olunca tanıdığını yazıyor. Türkiye'de alt sınırın nasıl işlediği Türkiye'de evlenme yaşı sayfasında. Aynı sayfa dinî tören için de bir sıra koyuyor: kilisede ya da camide yapılacak törene ancak sivil evlilik memur önünde kıyıldıktan sonra izin var. Yani Hollanda'da dinî tören, resmî evliliğin ardından geliyor. Bu sayfa hukuki görüş vermiyor.

Başvuru ve yurt dışında tanınma

Rijksoverheid'in sayfasına göre evlenmek ya da partnerlik kaydı yaptırmak isteyenler niyetlerini, evlenme ya da kayıt tarihinden en az iki hafta önce belediyeye bildiriyor ve en az iki, en fazla dört tanık gösteriyor; tanıkların 18 yaşında ya da daha büyük olması gerekiyor. Kayıtlı partnerlik sonradan evliliğe çevrilebiliyor, tersi mümkün değil.

Türkçe okuyucu için en önemli ayrıntı sayfanın sonunda: aynı sayfa, kadın ile erkek arasında kayıtlı partnerliğin her ülkede tanınmayabileceğini yazıyor. Uzun süre yurt dışında kalındığında ya da başka bir ülkeye yerleşildiğinde, örneğin miras hukukunda sorun çıkabilir diyor; ayrıntı için Hollanda'nın ilgili ülkedeki elçiliğine ya da konsolosluğuna gitmeyi öneriyor. Kısacası partnerlik Hollanda içinde evliliğe benzese de başka bir ülkede aynı karşılığı bulmayabilir.

CBS ne sayıyor

CBS'nin 37772ned tablosu evlilik sayılarını 1950'den, 1 Ocak 1998'de yürürlüğe giren kayıtlı partnerliğin sayılarını da 1998'den beri veriyor. CBS, 2010'dan itibaren özellikle yurt dışında kıyılan evlilikleri daha iyi yakaladığını ve seride bu yüzden bir kırılma olduğunu not ediyor. Sayılar şöyle değişti:

YılEvlilikPartnerlik kaydıPartnerliğin payı
200088.0742.922%3,2
201075.3999.571%11,3
201963.56521.885%25,6
202570.14127.968%28,5

Son sütundaki payı, partnerliğin evlilik ve partnerlik kaydı toplamı içindeki yeri olarak biz hesapladık; CBS bunu hazır vermiyor. Tablodan bir şey daha okunuyor: 2025'teki 27.968 partnerlik kaydının 26.954'ü, yani %96,4'ü bir kadınla bir erkek arasında. Kayıtlı partnerlik, Hollanda'da ağırlıkla farklı cinsiyetten çiftlerin tercih ettiği bir biçim.

Evlenme yaşı için CBS ayrı bir ölçü veriyor. 2025'te ilk kez evlenen bekâr erkekler ortalama 35,1, bekâr kadınlar 33,0 yaşındaydı; evlenen herkes sayıldığında bu 38,8 ve 36,2. CBS yaşı evlenilen yılın 31 Aralık'ına göre hesapladığı için evlenme anındaki yaştan en fazla bir yaş yüksek çıkabilir. Türkiye'deki aynı ayrım, ilk evlilik ve tüm evlilikler, TÜİK'te de var; iki ülkenin ölçüsü birebir aynı olmadığı için rakamlar yan yana büyüklük sırası olarak okunmalı.

Evli olmadan birlikte yaşamak

CBS'nin 82905NED tablosuna göre 1 Ocak 2026'da Hollanda'da 1.128.328 “niet-gehuwd” ve 3.250.634 “gehuwd” çift vardı. CBS kayıtlı partnerleri evlilerle aynı gruba koyuyor; “niet-gehuwd” çift, birlikte yaşayan ama ne evli ne de kayıtlı partner olan çift demek. Bu çiftlerin payı ikisinin toplamı içinde %25,8; aynı tabloda 2015'te %22,2, 2005'te %18,0 çıkıyor. Yani bugün Hollanda'da birlikte yaşayan her dört çiftten biri, evlilik ya da kayıtlı partnerlik gibi bir resmî bağ kurmamış. Bunların bir kısmı birlikte yaşama sözleşmesi yapmış olabilir; tablo bunu ayırmıyor.

“Going Dutch”: deyimin gerçek kökeni

Türkçede hesabı bölüşene “Alman usulü” deniyor. İngilizce aynı şeye “going Dutch” diyor ve ad olarak Hollanda'yı çağrıştırıyor. Kaynaklar daha farklı bir hikâye anlatıyor. Pascal Tréguer'in Word Histories'teki araştırmasına göre “Dutch treat”in bulunan en erken örneği Haziran 1873 tarihli; bir Chicago gazetesinde yayımlanan Viyana mektubunda Almanların birbirine ısmarlamak yerine herkesin kendi hesabını ödediği anlatılıyor ve “Dutch” burada Alman demek. Tréguer, buradaki “Dutch”ın “Dutch courage” ve “Dutch uncle”daki aşağılayıcı kullanımdan ve Hollanda'yı gösteren “Dutch auction”dan farklı olduğunu yazıyor. Kısa biçim “go Dutch”ın bulduğu en erken örnek ise 1907 tarihli.

Dictionary.com “Dutch treat”i, herkesin kendi masrafını ödediği çıkış ya da randevu diye tanımlıyor ve terimin yaklaşık 1870'e dayandığını yazıyor; ayrıca “Dutch”ın burada ikram kavramını olumsuzlamak için kullanıldığını, bu yüzden terimin bazen aşağılayıcı algılandığını ekliyor. İki kaynak da terimin 1870'lerde ortaya çıktığı konusunda uyuşuyor; Tréguer ayrıca Amerikan İngilizcesi kökenli olduğunu yazıyor. Hollanda'nın bugünkü ödeme alışkanlığına dair ise ikisi de bir şey söylemiyor ve Hollanda'da gerçekte kimin ödediğini gösteren bir istatistik de bulamadık. Deyim bu yüzden Hollanda hakkında kanıt sayılmaz; kimin ödeyeceği, buluşmadan önce konuşulacak bir şey. Türkiye'deki verilerle birlikte ilk randevuda hesabı kim öder sayfasında.

Türkiye kökenliler

CBS'nin 85631NED tablosu evlenen ve partnerlik kaydı yaptıran herkesi köken bazında ayırıyor. 2025'te Türkiye kökenli 5.730 kişiden 5.455'i evlendi, 280'i partnerlik kaydı yaptırdı. Partnerliğin payı böylece %4,9; ülke genelinde bu pay %28,5. Yani Türkiye kökenliler arasında kayıtlı partnerlik çok daha seyrek seçiliyor. Aynı tablo eşin kökenini de veriyor: 2025'te evlenen ya da partnerlik kaydı yaptıran Türkiye kökenlilerin %69,9'unun eşi de Türkiye kökenli, %11,8'inin eşi Hollanda kökenli. Ayrıntılar Avrupa'daki Türklerde eş seçimi sayfasında.

Sık sorulan sorular

Hollandalılar gerçekten hesabı bölüşür mü?
Bunu ölçen bir istatistik bulamadık. İngilizcedeki “going Dutch” deyimi, Tréguer'in bulduğu en erken örneğe göre 1873 tarihli Amerikan İngilizcesinden geliyor ve o kullanımda “Dutch” Almanları kastediyordu; yani Hollanda'nın ödeme alışkanlığından türemiş sayılmaz. Kimin ödeyeceği için kaynağını bulabildiğimiz bir kural yok; en sağlam yol buluşmadan önce sormak.
Kayıtlı partnerlik (geregistreerd partnerschap) nedir?
Rijksoverheid'e göre evliliğe çok benzeyen, kendiliğinden hak ve yükümlülükler doğuran bir birliktelik biçimi. Farkları: evlilikte tören sırasında “evet” denmesi gerekir, partnerlikte gerekmez; ayrılırken evlilikte her zaman hâkime gidilir, partnerlikte yalnızca 18 yaşından küçük çocuk varsa.
Hollanda'da evlenmek için ne gerekiyor?
Rijksoverheid'e göre her iki tarafın 18 yaşında ya da daha büyük olması. Bu sayfa hukuki görüş vermiyor; eşlerden biri yabancıysa gereken belgeler için gideceğin belediyenin burgerzaken birimine danışmak gerekir.
Hollanda'da evli olmadan birlikte yaşamak yaygın mı?
CBS'ye göre 1 Ocak 2026'da birlikte yaşayan ama ne evli ne de kayıtlı partner olan 1.128.328 çift vardı; evli ya da kayıtlı partner olan çiftler 3.250.634. İlk grubun toplam içindeki payı yaklaşık %26, 2005'te %18'di.

Kaynaklar

  1. CBS, Huwen en partnerschapsregistraties; kerncijfers (37772ned) Hollanda'da evlilik ve kayıtlı partnerlik sayıları (2025: 70.141 evlilik, 27.968 partnerlik kaydı; bunlardan 26.954'ü kadın ile erkek arasında) ve evlenirken ortalama yaş (2025: ilk kez evlenen bekâr erkekler 35,1, kadınlar 33,0; tüm evlenenler 38,8 ve 36,2); yaş, evlenilen yılın 31 Aralık'ına göre hesaplanıyor. Tablo 15 Temmuz 2026'da güncellendi; veriler CBS'nin açık verilerinden 11 Ekim 2026'da indirildi.
  2. CBS, Huishoudens; grootte, samenstelling, positie in het huishouden, 1 januari 1995-2026 (82905NED) 1 Ocak 2026'da 1.128.328 evli olmayan (niet-gehuwd) ve 3.250.634 evli (gehuwd) çift; 2015'te 934.671 ve 3.275.358; 2005'te 747.056 ve 3.402.433. Tablonun tanımına göre “gehuwd paar” evli ya da kayıtlı partnerliği olan çift, “niet-gehuwd paar” ise birlikte yaşayan ama ne evli ne de kayıtlı partner olan çift. Tablo 9 Eylül 2026'da güncellendi.
  3. CBS, Partnerkeuze huwenden; herkomstland (partner) en geboorteland (partner) (85631NED) 2025'te Hollanda'da evlenen ya da partnerlik kaydı yaptıran Türkiye kökenli 5.730 kişinin 5.455'inin evlenmesi, 280'inin partnerlik kaydı yaptırması; eşi de Türkiye kökenli olanların 4.005 kişi (%69,9) ve Hollanda kökenli olanların 675 kişi (%11,8) olması. Veriler CBS'nin açık verilerinden 11 Ekim 2026'da indirildi.
  4. Rijksoverheid, Wat is het verschil tussen trouwen en een geregistreerd partnerschap? Evlilik ile kayıtlı partnerlik arasındaki üç fark: evlilikte “ja-woord” (evet cevabı) gerekir, partnerlikte gerekmez; evlilikten ayrılmak için her zaman hâkime gidilir, partnerlikte yalnızca 18 yaşından küçük çocuk varsa; “scheiding van tafel en bed” yalnızca evlilikte mümkündür.
  5. Rijksoverheid, Wat is het verschil tussen trouwen of geregistreerd partnerschap en een samenlevingscontract? Evlilik ve kayıtlı partnerlikte karşılıklı hak ve yükümlülüklerin kendiliğinden doğması (örneğin birbirinin mirasçısı olma); samenlevingscontract'ta (birlikte yaşama sözleşmesi) kanuna göre “bir arada” sayılmama ve hak ve yükümlülüklerin sözleşmeyle düzenlenmesi; birlikte çocuk olursa anne ve evlilik/partnerlik halinde ebeveynlerin otomatik ouderlijk gezag'ı.
  6. Rijksoverheid, Waar moet ik aan denken als ik wil trouwen of een geregistreerd partnerschap wil sluiten? Evlenmek ya da partnerlik kaydı için ikisinin de 18 yaşında ya da daha büyük olması; 18'den küçük biri yurt dışında evlenirse Hollanda'nın evliliği ancak ikisi de 18 olunca tanıması; niyetin en az iki hafta önce belediyeye bildirilmesi ve 2 ile 4 tanık; dinî törenin ancak sivil evlilikten sonra yapılabilmesi; partnerliğin evliliğe çevrilebilmesi ama tersinin mümkün olmaması; kadın ile erkek arasındaki kayıtlı partnerliğin her ülkede tanınmayabilmesi.
  7. Pascal Tréguer, Word Histories: origin of ‘Dutch treat’ and ‘to go Dutch’ “Dutch treat”in en erken bulunan kullanımının Haziran 1873 (Chicago Daily Tribune'de yayımlanan Viyana mektubu), bu kullanımda “Dutch”ın “Alman” anlamında olması, “go Dutch treat”in 1887, kısa biçim “go Dutch”ın 1907 tarihli en erken örnekleri ve OED'in 1897 tarihli ilk baskısından “Dutch”ın 15. ve 16. yüzyıl İngilizcesinde bugünkü “German” anlamını taşıması.
  8. Dictionary.com: Dutch treat “Dutch treat”in “herkesin kendi masrafını ödediği çıkış ya da randevu” diye tanımlanması, terimin yaklaşık 1870'e, “go Dutch” biçiminin 1900'lerin başına tarihlenmesi ve “Dutch treat”in gerçekte bir ikram sayılmadığı için bazen aşağılayıcı algılanabildiği notu.