Türkiye'de evlenme yaşı: yasal sınır 17, istisna 16
Türk Medeni Kanunu'na göre evlenme yaşı 17, hâkim izniyle 16. Yasal sınırın ortalamadan farkı ve 16-17 yaşta evlenenlerin payı, TÜİK verisiyle.
Türkiye'de evlenmek için kanunun aradığı yaş 17: Türk Medeni Kanunu'nun 124. maddesine göre erkek de kadın da on yedi yaşını doldurmadıkça evlenemez, hâkim ise olağanüstü durumlarda ve pek önemli bir sebeple on altı yaşını doldurmuş birinin evlenmesine izin verebilir. Aynı soru çoğu zaman başka bir rakamı da kastediyor: ilk evliliğin gerçekte kaç yaşında yapıldığını. TÜİK'in 2025 evlenme bültenine göre bu yaş erkeklerde 28,5, kadınlarda 26,0. Aynı bültenin başka bir tablosu ise o yıl evlenen herkesin ortalamasını veriyor: erkeklerde 31,4, kadınlarda 28,5. Üç ayrı rakam, üç ayrı soru. Bu sayfa her birinin neyi ölçtüğünü ayırıyor; il il dağılım için ilk evlenme yaşı ortalaması sayfasına bakabilirsin.
Kanun ne diyor
Medeni Kanun'un metni evlenme yaşını “ehliyetin koşulları” başlığı altında düzenliyor. İlgili maddeler şunlar:
- Madde 124: “Erkek veya kadın onyedi yaşını doldurmadıkça evlenemez.” İkinci fıkra istisnayı koyuyor: hâkim, olağanüstü durumlarda ve pek önemli bir sebeple on altı yaşını doldurmuş kişinin evlenmesine izin verebilir. Olanak bulundukça karardan önce ana ve baba veya vasi dinleniyor.
- Madde 11: Erginlik on sekiz yaşın doldurulmasıyla başlıyor, ama evlenme de kişiyi ergin kılıyor.
- Madde 126 ve 128: Küçük, yasal temsilcisinin izni olmadıkça evlenemiyor. Temsilci haklı bir sebep olmadan izin vermiyorsa, hâkim onu dinledikten sonra küçüğün evlenmesine izin verebiliyor.
Buradaki ayrıntı şu: erginlik on sekizde başladığı için on yedi yaşını doldurmuş biri de hâlâ küçük sayılıyor ve evlenmek için yasal temsilcisinin, çoğu durumda anne babasının iznine ihtiyaç duyuyor. Yani kâğıt üzerinde iki eşik var: 17 yaşında izne bağlı evlenme, 18 yaşında kendi kararıyla evlenme. Kanun “olağanüstü durum” ve “pek önemli sebep” ifadelerini tanımlamıyor ve örnek vermiyor. Bunun ne anlama geldiği, hâkimin her olayda yaptığı bir değerlendirme. Bu sayfa hukuki görüş vermiyor; somut bir olay için evlendirme dairesine ya da bir avukata danışmak gerekir.
Yaşı kim denetliyor
Kanun yaşı kâğıt üzerinde bırakmıyor, başvuru aşamasına bağlıyor. Madde 134'e göre evlenecek iki kişi, içlerinden birinin oturduğu yer evlendirme memurluğuna birlikte başvuruyor. Madde 136, her birinin nüfus cüzdanını ve nüfus kayıt örneğini vermesini; küçükse ayrıca yasal temsilcisinin imzası onaylanmış yazılı izin belgesini vermesini istiyor. Madde 137'ye göre evlendirme memuru başvuruyu ve belgeleri inceliyor, evleneceklerden biri evlenmeye ehil değilse başvuruyu reddediyor ve durumu yazıyla bildiriyor. Ret kararına karşı her ikisi de mahkemeye gidebiliyor (madde 138). Evlenme izni belgesi altı ay boyunca geçerli; belgelerin verilmesinden altı ay geçerse memur töreni yapamıyor (madde 139 ve 140).
Evliliğin hangi anda kurulduğu da kanunda yazılı: madde 142'ye göre evlenme, tarafların olumlu sözlü cevaplarını verdikleri anda oluşuyor. Dinî tören ise evlenmenin geçerliliği için gerekli değil; madde 143, aile cüzdanı gösterilmeden dinî tören yapılamayacağını söylüyor.
Aynı soruya üç rakam
Kanundaki 17 bir alt sınır. İstatistik kurumunun rakamları ise insanların gerçekte ne yaptığını gösteriyor. TÜİK bu konuda iki ayrı tablo yayımlıyor, ikisinde de 2025 verisi var.
| Ölçü | Erkek | Kadın |
|---|---|---|
| Yasal alt sınır (madde 124) | 17 | 17 |
| Ortalama ilk evlenme yaşı, 2025 (TÜİK) | 28,5 | 26,0 |
| Ortalama evlenme yaşı, tüm evlilikler, 2025 (TÜİK) | 31,4 | 28,5 |
Son iki satır arasındaki yaklaşık üç yaşlık farkın kaynağı kapsam: “ortalama ilk evlenme yaşı” yalnızca ilk kez evlenenleri, “ortalama evlenme yaşı” ise ikinci ya da daha sonraki evliliğini yapanları da sayıyor. İkinci ortalamanın yüksek çıkması, tekrar evlenenlerin daha ileri yaşta evlenmesinden kaynaklanıyor olabilir; tablolar tekrar evlenenlerin yaşını ayrıca vermiyor. TÜİK iki tabloyu da nikâhın kıyıldığı ile göre düzenliyor; İzmir'de oturup memleketinde evlenen biri tabloda memleketinin rakamına giriyor.
Kaynağı değiştirince küçük sapmalar çıkabiliyor. Avrupa'nın istatistik ofisi Eurostat, demo_nind veri setinde Türkiye için 2024'te kadınlarda 25,9, erkeklerde 28,4 veriyor; TÜİK'in revize edilmiş 2024 değeri 25,8 ve 28,3. Eurostat'ın açıklayıcı metni ortalamayı yaşa özgü ilk evlenme hızlarıyla ağırlıklandırdığını söylüyor; TÜİK'in bültene ekli metaverisi ise göstergeyi o yıl ilk kez evlenenlerin ortalama yaşı olarak tanımlıyor ve bir ağırlıklandırmadan söz etmiyor. Onda birlik fark bu yüzden bir hata sayılmaz, iki kurumun iki ayrı hesabı olabilir.
16-17 yaş sütunu
TÜİK'in “yaş grubuna göre evlenenler” tablosunda en küçük grup 16-17. Bugünkü kanun döneminde sütunun içinde hem hâkim izniyle evlenen on altı yaşındakiler hem de anne baba iznine bağlı olarak evlenen on yedi yaşındakiler var; tablo ikisini ayırmıyor. Bu yüzden sütun “hâkim izniyle yapılan evlilikler” diye okunmamalı. Okunabilecek şey, evlenenlerin içinde bu yaş grubunun payı:
| Yıl | 16-17 yaşta evlenen kadın | Kadınlarda payı | 16-17 yaşta evlenen erkek | Erkeklerde payı |
|---|---|---|---|---|
| 2001 | 68.218 | %12,5 | 4.373 | %0,8 |
| 2010 | 45.738 | %7,9 | 2.000 | %0,3 |
| 2020 | 13.035 | %2,7 | 728 | %0,1 |
| 2025 | 8.068 | %1,5 | 574 | %0,1 |
Paylar, ilgili yılın toplam evlenme sayısına (2001'de 544.322, 2025'te 552.237) bölünerek hesaplandı. 2001 satırı, Medeni Kanun'un 1 Ocak 2002'de yürürlüğe girmesinden (madde 1029) önceki yıla ait; o yıl önceki Medeni Kanun geçerliydi. Düşüş net: 2001'de evlenen her sekiz kadından biri 16-17 yaş grubundayken 2025'te yaklaşık altmış sekizde biri. Sayı olarak da 68 binden 8 bine inmiş. Yine de sütun boş değil ve tablo bu evliliklerin kaçının hâkim kararıyla yapıldığını söylemiyor.
Veri nereye kadar uzanıyor? TÜİK evlenme verisini 2003'ten beri MERNİS kayıtlarından, yani resmî nikâhtan alıyor. Yalnızca dinî törenle kurulmuş birliktelikler bu tabloda yok; resmî nikâh ile imam nikâhı arasındaki fark ayrı bir sayfada anlatılıyor.
Yıllık tablo bugünü, TÜİK'in 2021 Aile Yapısı Araştırması ise birikmiş geçmişi gösteriyor: evlilik deneyimi olan kadınların %24,2'si, erkeklerin %4,4'ü ilk evliliğini 18 yaşından önce yapmış. Bu oranın kuşaklara göre nasıl okunması gerektiği ilk evlenme yaşı ortalaması sayfasında.
Karşındaki başka bir ülkede büyüdüyse
Kadınlarda 26,0 bir ülke ortalaması, kimsenin evlenmesi gereken yaş değil; illere göre dağılımı ve artış hızı yukarıda anılan sayfada. Karşındaki kişi başka bir ülkede büyüdüyse, o ülkede hem yasal alt sınır hem de ortalama başka bir yerde duruyor. Almanya, Hollanda, Fransa ile İngiltere ve Galler'in yasal alt sınırları yabancı biriyle flört etmek sayfasındaki tabloda, ortalama yaşlar ise Avrupa'da evlenme yaşı sayfasında.
Sık sorulan sorular
Türkiye'de yasal evlenme yaşı kaç?
16 yaşında evlenmek mümkün mü?
Ortalama ilk evlenme yaşı ile yasal evlenme yaşı aynı şey mi?
TÜİK'in iki ortalaması neden farklı?
Kaynaklar
- Türk Medeni Kanunu, 4721 (Mevzuat Bilgi Sistemi, tam metin) Madde 11 (erginliğin 18 yaşta başlaması, evlenmenin kişiyi ergin kılması), madde 124 (17 yaşını doldurmadan evlenilememesi, hâkimin olağanüstü durumlarda ve pek önemli bir sebeple 16 yaşını doldurmuş kişiye izin verebilmesi, olanak bulundukça ana babanın veya vasinin dinlenmesi), madde 126 ve 128 (küçüğün yasal temsilcisinin izni, haklı sebep olmadan izin vermeyen temsilci halinde hâkimin izni), madde 134 ile 143 (başvuru, belgeler, ret, tören, rıza ve dinî tören), madde 1029 (kanunun 1 Ocak 2002'de yürürlüğe girmesi). Metin 11 Ekim 2026'da mevzuat.gov.tr'den indirildi.
- TÜİK, Evlenme ve Boşanma İstatistikleri, 2025 (bülten no. 58165) Ortalama ilk evlenme yaşının 2025'te erkeklerde 28,5 ve kadınlarda 26,0 olması; bültene ekli “İl ve cinsiyete göre ortalama ilk evlenme yaşı”, “İl ve cinsiyete göre ortalama evlenme yaşı” (tüm evlenmeler: 2025'te erkekler 31,4, kadınlar 28,5) ve “İl, cinsiyet ve yaş grubuna göre evlenenler” tabloları (16-17 yaş grubu, 2001 ile 2025). Tablolar nikâhın kıyıldığı yere göre düzenleniyor; veri MERNİS kayıtlarından geliyor. Bültenin metaverisinde ortalama ilk evlenme yaşının o yıl ilk kez evlenenlerin ortalama yaşı, yaşın evlenme tarihindeki tamamlanmış yaş olarak tanımlanması. Tablolar 11 Ekim 2026'da indirildi.
- TÜİK, Türkiye Aile Yapısı Araştırması, 2021 (bülten no. 45813) Evlilik deneyimi olanlar arasında ilk evliliğini 18 yaşından önce yapanların oranının erkeklerde %4,4, kadınlarda %24,2 olması.
- Eurostat, demo_nind: Marriage indicators (veri seti, API üzerinden okundu) Türkiye için ortalama ilk evlenme yaşının 2024'te kadınlarda 25,9 ve erkeklerde 28,4 olması; setin son güncellemesi 30 Nisan 2026.
- Eurostat, Marriages (demo_nup) açıklayıcı metni (metaveri) “Mean age at first marriage” göstergesinin yaşa özgü ilk evlenme hızlarıyla ağırlıklandırılmış (hız temelli) ortalama olarak tanımlanması; verilerin her ülkenin hukuken tanıdığı medeni duruma dayanması.