Datingcultuur per land, gemeten in plaats van gegokt

Datingcultuur in Nederland: wat de cijfers laten zien

Nederlanders trouwen laat, wonen vaak ongetrouwd samen en kennen een wettelijke tussenstap: het partnerschap. De CBS-cijfers en de woorden erbij.

The Mocha team5 min leestijd

Datingcultuur in Nederland laat zich het best beschrijven met drie cijfers van het CBS. Nederlanders trouwen laat: ongehuwde mannen in 2025 gemiddeld op 35,1 jaar, vrouwen op 33,0. Wie op zijn dertigste samenwoont, is vaker niet getrouwd dan wel. En tussen samenwonen en trouwen bestaat een wettelijke tussenstap, het geregistreerd partnerschap, waar in 2025 bijna 28.000 stellen voor kozen. Wie in Nederland datet, heeft daardoor meer mogelijke stappen voor zich dan alleen trouwen: een date, verkering, samenwonen, misschien een handtekening, in een volgorde die stellen zelf kiezen.

Laat trouwen, als je al trouwt

Het CBS houdt in de tabel Huwen en partnerschapsregistraties bij hoe oud mensen zijn als ze trouwen. Voor wie nog nooit getrouwd was:

JaarMannenVrouwen
199028,225,9
201032,830,1
202535,133,0

In vijfendertig jaar is dat voor beide geslachten ongeveer zeven jaar later geworden. Het totale aantal huwelijken daalde in die tijd van 95.649 in 1990 naar 70.141 in 2025. Voor wie datet, ligt het traditionele eindpunt dus verder weg dan in landen waar mensen jonger trouwen, en het is niet voor iedereen hetzelfde eindpunt.

Samenwonen zonder papieren

De tweede reden staat in een andere CBS-tabel, Personen in huishoudens. Die telt per leeftijd hoeveel mensen met een partner samenwonen, en of dat paar getrouwd is. Het CBS rekent een geregistreerd partnerschap daarbij tot de gehuwde paren. Wij hebben uit die aantallen berekend welk deel van de samenwoners níet getrouwd of geregistreerd is, telkens op 1 januari:

Leeftijd19952025
25 jaar51,3 procent77,0 procent
30 jaar23,5 procent56,1 procent
35 jaar12,4 procent37,9 procent
40 jaar8,4 procent31,3 procent

Onder dertigjarigen die samenwonen, is ongetrouwd dus de meerderheid geworden: in 2025 ging het om 79.033 dertigjarigen in een niet-gehuwd paar tegen 61.948 in een gehuwd paar. In heel Nederland woonden op dat moment 2,25 miljoen mensen ongehuwd samen. Voor daten betekent dat iets concreets. Samenwonen is in Nederland geen voorproefje van het huwelijk meer, maar voor veel stellen de vorm zelf. Wie uit een land komt waar samenwonen pas na de bruiloft gebeurt, leest een voorstel om samen te gaan wonen misschien zwaarder of juist lichter dan het bedoeld is.

De tussenstap: het geregistreerd partnerschap

Het geregistreerd partnerschap is in 1998 ingevoerd. Volgens een analyse van het CBS uit 2019 was het vooral bedoeld om paren van gelijk geslacht hun relatie te laten vastleggen, want het huwelijk stond toen alleen open voor man en vrouw. Het werd meteen opengesteld voor alle paren. Toen het huwelijk in 2001 ook voor paren van gelijk geslacht openging, verviel de oorspronkelijke reden, maar het partnerschap bleef. Het CBS schrijft, met verwijzing naar juridisch onderzoek uit 2006, dat het partnerschap het gat vult tussen het huwelijk en ongeregistreerd samenwonen.

Die tussenvorm wint terrein. In 2018 koos volgens het CBS bijna 24 procent van de paren die hun verbintenis bij de burgerlijke stand vastlegden voor een partnerschap. In 2025 waren het 27.968 partnerschappen naast 70.141 huwelijken, ofwel ruim 28 procent. Van die partnerschappen werden er 26.954 gesloten tussen een man en een vrouw: het is dus allang geen regeling meer die vooral door paren van gelijk geslacht wordt gebruikt.

Wat is het verschil met trouwen? De Rijksoverheid noemt er drie. Bij een partnerschap hoef je geen ja-woord te geven. Bij beëindiging hoef je alleen naar de rechter als je kinderen onder de 18 hebt; bij een huwelijk altijd. En een scheiding van tafel en bed bestaat niet bij een partnerschap. Het CBS beschrijft hoe dat verschil een tijdlang werd benut: tot maart 2009 konden getrouwde stellen hun huwelijk omzetten in een partnerschap en dat vervolgens zonder rechter ontbinden, de zogenoemde flitsscheiding. Sindsdien kan dat niet meer.

De woorden: daten, een date, verkering

Wie in Nederland datet, gebruikt woorden van heel verschillende leeftijd.

Verkering is oud. Het Etymologisch Woordenboek van het Nederlands leidt het af van verkeren in de betekenis "met elkaar omgaan". Uit het Woordenboek der Nederlandsche Taal citeert het een vindplaats uit 1733, waar verkering de omgang is die de inleiding op de verloving vormt, een citaat uit 1910 met de vraag "wou ie verkeering?", en vaste verkering uit 1917. In de achttiende eeuw was verkering dus al een fase met een duidelijk vervolg: de verloving.

Daten is jong. Het Algemeen Nederlands Woordenboek markeert het als neologisme en Engels leenwoord, met een vroegste vindplaats in 1993 en een opkomst rond 2001. Het woordenboek onderscheidt twee betekenissen: een date hebben of maken, en iemand daten, met romantische of erotische bedoelingen. Het voegt eraan toe dat aan het daten zijn ook algemeen kan betekenen dat je afspraakjes maakt of ervoor openstaat. Een date zelf omschrijft het ANW als een afspraak, meestal met de bedoeling dat er een liefdesrelatie uit voortvloeit.

Leg die woorden naast de CBS-tabellen en je ziet waar de verwarring vandaan komt. Het oude woord wijst naar een verloving, terwijl op je dertigste de meeste samenwoners helemaal niet getrouwd zijn. Het nieuwe woord dekt alles van een eerste drankje tot weken van afspraakjes zonder dat iemand iets heeft uitgesproken. "Hebben we nu verkering?" is in Nederland daarom een echte vraag, en geen formaliteit.

Wat hier niet staat

Over Nederlandse directheid op een date, over wie de eerste stap zet of hoe snel Nederlanders "ik hou van je" zeggen, vonden we geen meting die verder gaat dan een enquête van een datingsite of een draadje op een forum. Die bronnen laten we liever weg. Over de rekening bestaat één gewogen peiling onder jongeren, en die bespreken we op een aparte pagina, met de kanttekeningen die erbij horen.

Veelgestelde vragen

Is de rekening delen echt de norm in Nederland?
Voor alle volwassenen weten we dat niet: we vonden geen representatief onderzoek onder alle Nederlanders naar wat er bij de kassa gebeurt. Er is wel een gewogen peiling van EenVandaag onder 16- tot 34-jarigen uit 2019. Wat die meet en wat niet, staat op onze pagina over wie de eerste date betaalt.
Wat is geregistreerd partnerschap precies?
Een vastlegging van je relatie bij de burgerlijke stand die veel op een huwelijk lijkt. Volgens de Rijksoverheid zijn er drie verschillen: je hoeft geen ja-woord te geven, je hoeft bij beëindiging alleen naar de rechter als je kinderen onder de 18 hebt, en scheiding van tafel en bed is niet mogelijk. Het bestaat sinds 1998 en staat open voor paren van gelijk en verschillend geslacht.
Wanneer heet het verkering en wanneer een relatie?
Daar bestaat geen vaste grens, en geen woordenboek trekt er een. Volgens het Etymologisch Woordenboek van het Nederlands was verkering in 1733 de omgang die de inleiding op de verloving vormt, en vaste verkering is opgetekend sinds 1917. Omdat geen woordenboek of wet een termijn noemt, wordt die vraag in de praktijk tussen twee mensen beantwoord en niet door de kalender.
Op welke leeftijd trouwen Nederlanders?
Volgens het CBS trouwden ongehuwde mannen in 2025 gemiddeld op 35,1 jaar en ongehuwde vrouwen op 33,0 jaar. In 1990 was dat 28,2 en 25,9 jaar. Veel stellen wonen eerst jaren samen, of trouwen helemaal niet.

Bronnen

  1. CBS, Huwen en partnerschapsregistraties; kerncijfers (37772ned) Opgehaald via de open data van het CBS op 7-10-2026. Aantallen huwelijken en geregistreerde partnerschappen per jaar en de gemiddelde huwelijksleeftijd van ongehuwden, 1990 tot en met 2025. De cijfers over 2025 zijn op 15 juli 2026 toegevoegd.
  2. CBS, Personen in huishoudens naar leeftijd en geslacht, 1 januari (37620) Opgehaald 7-10-2026. Personen in gehuwde en niet-gehuwde paren per leeftijd, 1995 en 2025; het CBS telt geregistreerde partners bij de gehuwde paren. De percentages op deze pagina zijn door ons uit die aantallen berekend. De tabel is op 3 juli 2026 stopgezet en heeft een opvolger.
  3. CBS, Ruim twintig jaar geregistreerd partnerschap (Statistische Trends, 2019) Gelezen 7-10-2026. De invoering in 1998, de openstelling van het huwelijk in 2001, de flitsscheiding tot maart 2009 en het aandeel van bijna 24 procent partnerschappen in 2018.
  4. Rijksoverheid, Wat is het verschil tussen trouwen en een geregistreerd partnerschap? Gelezen 7-10-2026. De drie verschillen: het ja-woord, de rechter bij beëindiging alleen met kinderen onder de 18, en geen scheiding van tafel en bed bij een partnerschap.
  5. Algemeen Nederlands Woordenboek (ANW), daten Gelezen 7-10-2026. Daten als neologisme met twee betekenissen, vroegste datering 1993, opkomst 2001, Engels leenwoord. In hetzelfde woordenboek ook het lemma date geraadpleegd: een afspraak, meestal met de bedoeling dat er een liefdesrelatie uit voortvloeit.
  6. Etymologiebank, verkering (Etymologisch Woordenboek van het Nederlands) Gelezen 7-10-2026. Verkering van verkeren, met elkaar omgaan; de WNT-citaten uit 1733 (omgang die de inleiding op de verloving vormt), 1910 en 1917 (vaste verkering).

Leer iemand kennen voordat je hoi zegt.

Lees iemands story, like of sla over, match en praat. Gratis voor iPhone en Android.

Download Mocha