Datingcultuur per land, gemeten in plaats van gegokt

Hoe ontmoeten stellen elkaar? De cijfers en hun herkomst

Het bekende percentage over online ontmoeten is Amerikaans. Wat Stanford mat, welk Nederlands cijfer er wel is en welk Europees onderzoek eraan komt.

The Mocha team6 min leestijd

Hoe stellen elkaar ontmoeten, is voor Nederland verrassend slecht gemeten. Het cijfer dat in Nederlandse artikelen rondgaat, ongeveer 39 procent online, is Amerikaans: het gaat over heteroseksuele stellen in de Verenigde Staten die elkaar in 2017 leerden kennen, gemeten door Stanford. Het nieuwste Nederlandse cijfer van het CBS dat we vonden, gaat over stellen die in 2008 samenwoonden. Van wie elkaar na 2000 had leren kennen, deed 8 procent dat via een datingsite of sociaal netwerk, tegen 35 procent bij het uitgaan of op vakantie. Een Europees onderzoek heeft Nederlanders in 2022 en 2023 gevraagd hoe ze hun partner ontmoetten, maar een Nederlands percentage daaruit hebben we nog niet gepubliceerd gezien.

Het Amerikaanse cijfer, precies gelezen

Het bekende percentage komt uit het onderzoek How Couples Meet and Stay Together (HCMST) van de sociologen Michael Rosenfeld, Reuben Thomas en Sonia Hausen, in 2019 gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift PNAS. Ze ondervroegen in 2017 een landelijk representatieve groep Amerikaanse volwassenen en vroegen hoe ze hun partner hadden leren kennen. Hun conclusie: rond 2013 werd online ontmoeten voor heteroseksuele stellen in de VS de meest voorkomende manier, en het verdrong daarmee de introductie via vrienden, die sinds de Tweede Wereldoorlog bovenaan had gestaan.

Het getal zelf staat in het manuscript dat Rosenfeld op zijn Stanford-pagina publiceert: ongeveer 65 procent van de stellen van gelijk geslacht en ongeveer 39 procent van de heteroseksuele stellen die elkaar in 2017 ontmoetten, deed dat online. Drie dingen maken dat getal kleiner dan het in krantenkoppen lijkt.

  1. Het gaat om stellen die elkaar in dat ene jaar ontmoetten, niet om alle stellen die nu samen zijn. Wie in 1995 trouwde, telt niet mee in de 39 procent.
  2. Het is een afgevlakte lijn per jaar van ontmoeting, opgebouwd uit bijna 3.000 heteroseksuele stellen in de meting van 2017, en de categorieën overlappen: een stel dat online contact legde en daarna in een bar afsprak, kan in beide meetellen.
  3. De respons was laag, zoals bij veel enquêtes: de auteurs schrijven zelf dat de responspercentages bij alle enquêtebureaus en methodes zijn gedaald. Voor 2017 geven ze een cumulatief responspercentage van 11 procent.

Er staat in het artikel nog een cijfer dat minder vaak geciteerd wordt en meer zegt. Van de stellen die elkaar online vonden, kenden elkaar in de meting van 2017 89,5 procent van tevoren niet, tegen 81 procent in 2009. Introductie via een vriend speelde bij online stellen nog maar bij 3,7 procent een rol. Online ontmoeten betekent in de VS dus vooral: iemand tegenkomen buiten je eigen kring. Volgens het manuscript verklaren telefoonapps minstens de helft van de groei in online ontmoeten tussen 2010 en 2017.

Wat het CBS wel heeft gemeten

Het CBS publiceerde in 2011 een analyse van E. Wobma, samengevat in het kwartaalblad Bevolkingstrends, over mensen die in 2008 samenwoonden. De belangrijkste uitkomsten:

UitkomstCijfer
Rol van internet bij wie elkaar voor 2000 leerde kennengeen
Via datingsite of sociaal online-netwerk, ontmoeting na 20008 procent
Uitgaan of vakantie, ontmoeting voor 200046 procent
Uitgaan of vakantie, ontmoeting na 200035 procent
Gemiddelde leeftijd bij ontmoeting via internet, bemiddeling of contactadvertentie35 jaar

Het CBS voegt eraan toe dat werk en internet in de tien jaar daarvoor belangrijker waren geworden als ontmoetingsplaats, en dat mensen pas op latere leeftijd via internet of relatiebemiddeling gaan zoeken, als ze iemand niet op een andere manier zijn tegengekomen. Het gaat ook vaker om tweede relaties.

Het probleem is de datum. Wie in 2008 samenwoonde en elkaar na 2000 ontmoette, leerde elkaar kennen voordat smartphones en datingapps gewoon waren. Als de Amerikaanse bevinding over apps ook maar ten dele voor Nederland geldt, is juist de periode met de grootste verandering in dit CBS-cijfer niet zichtbaar.

De bronnen naast elkaar

BronLandWie werd gevraagdPeriode van ontmoetingWat je eruit mag halen
HCMST, StanfordVerenigde Statenvolwassenen, landelijk representatief, ondervraagd in 2017tot en met 2017richting en omvang van de verschuiving in de VS
CBS, Bevolkingstrends 2011Nederlandsamenwoners in 2008tot 2008het Nederlandse beginpunt, van voor de apps
Generations and Gender Survey IINederland en andere landen18 tot 59 jaar, ondervraagd oktober 2022 tot november 2023tot 2023nog geen gepubliceerd Nederlands percentage gevonden

Wat eraan komt

Het Generations and Gender Programme (GGP), met een centraal coördinatieteam in Den Haag, verzamelt gegevens over relaties en gezinnen in meer dan 25 landen, met een kernvragenlijst die volgens het GGP in alle deelnemende landen gelijk is. In Nederland liep het veldwerk van de eerste meting van de tweede ronde van oktober 2022 tot november 2023, met een online vragenlijst voor mensen van 18 tot 59, en de gegevens zijn voor onderzoekers beschikbaar.

In de internationale basisvragenlijst van die meting, versie 3.1.1 uit juli 2022, staat de vraag How did you and your partner meet?, met antwoorden als via werk, via vrienden, in een bar of club, online dating en een andere online omgeving. Dezelfde vraag gaat over eerdere partners met wie iemand samenwoonde. De Nederlandstalige versie hebben we niet ingezien, maar de vraag hoort bij die gemeenschappelijke kern. In de vragenlijst voor de tweede meting zijn bij online dating de apps uitdrukkelijk inbegrepen, en singles die actief zoeken krijgen de vraag waar ze dat doen, met datingevenementen zoals speeddaten als aparte optie.

Volgens die opzet bestaan er dus Nederlandse gegevens over hoe stellen elkaar ontmoeten, ook van na de komst van de apps. Een gepubliceerd Nederlands percentage daaruit hebben we niet gevonden. Zodra er een is dat we kunnen controleren, hoort het hier.

Wat je er eerlijk uit kunt concluderen

Een recent Nederlands percentage voor "hoeveel stellen elkaar online ontmoeten" is nog niet gepubliceerd in een vorm die we kunnen narekenen. Wel wijzen beide landen dezelfde kant op: internet won terrein, in Nederland ten koste van uitgaan en vakantie, in de VS vooral ten koste van introductie via vrienden. En ze vullen elkaar aan over wie elkaar online vindt: in de VS kenden de meeste online stellen elkaar van tevoren niet, en volgens het CBS gaan Nederlanders online zoeken als ze iemand niet op een andere manier zijn tegengekomen. Zie je toch een exact Nederlands cijfer voor 2026, vraag dan wie het mat, onder wie en in welk jaar.

Veelgestelde vragen

Hoeveel stellen ontmoeten elkaar online?
Voor Nederland is er geen recent officieel cijfer. Het CBS mat dat 8 procent van de stellen die in 2008 samenwoonden en elkaar na 2000 hadden leren kennen, elkaar via een datingsite of sociaal netwerk had ontmoet. Het bekende cijfer van ongeveer 39 procent komt uit de Verenigde Staten en gaat over heteroseksuele stellen die elkaar in 2017 ontmoetten.
Geldt dat Amerikaanse cijfer ook voor Nederland?
Nee, niet zonder meer. Het komt uit het Stanford-onderzoek How Couples Meet and Stay Together, onder Amerikaanse volwassenen, en het is een afgevlakt cijfer per jaar van ontmoeting. Het laat zien welke kant het in de VS op ging, maar een Amerikaanse meting is geen Nederlandse meting, en een Nederlands vergelijkingscijfer van na de komst van de apps hebben we niet gevonden.
Welke Nederlandse cijfers bestaan er wel?
Het nieuwste gepubliceerde CBS-cijfer dat we vonden, gaat over samenwoners in 2008 en verscheen in 2011. Daarnaast heeft het Generations and Gender Survey tussen oktober 2022 en november 2023 Nederlanders van 18 tot 59 ondervraagd, met in de internationale kernvragenlijst de vraag hoe je je partner hebt ontmoet, online dating als een van de antwoorden. Een Nederlands percentage daaruit hebben we nog niet gepubliceerd gezien.
Waar ontmoeten de meeste Nederlanders hun partner?
In de laatste CBS-meting was dat uitgaan of vakantie: 46 procent van de samenwoners die elkaar voor 2000 kenden, en 35 procent van wie elkaar daarna ontmoette. Werk en internet waren in de jaren daarvoor belangrijker geworden. Hoe dat er na de komst van datingapps uitziet, is voor Nederland nog niet officieel gemeten.

Bronnen

  1. Rosenfeld, Thomas en Hausen (2019), Disintermediating your friends, PNAS 116 (36), via PubMed Central Gelezen 7-10-2026. Online ontmoeten werd rond 2013 de meest voorkomende manier voor heteroseksuele stellen in de VS en verdrong vrienden; plateau van ongeveer 22 procent in 2005 tot 2009; tabel 2 met 89,5 procent onbekenden van elkaar in 2017; responspercentages.
  2. Rosenfeld, Thomas en Hausen, manuscript van hetzelfde artikel op de Stanford-pagina van Rosenfeld Gelezen 7-10-2026. Bevat de zin dat ongeveer 39 procent van de heteroseksuele en ongeveer 65 procent van de stellen van gelijk geslacht die elkaar in 2017 ontmoetten, dat online deed, en dat apps minstens de helft van de groei tussen 2010 en 2017 verklaren.
  3. CBS, Bevolkingstrends 4e kwartaal 2011, Partner steeds vaker via internet of werk Gelezen 7-10-2026. Samenvatting van E. Wobma, CBS-Webmagazine 5 oktober 2011, over samenwoners in 2008: 8 procent na 2000 via een datingsite of sociaal netwerk, uitgaan of vakantie 46 procent voor 2000 en 35 procent daarna, gemiddelde leeftijd 35 bij ontmoeting via internet of bemiddeling.
  4. Generations and Gender Programme, GGS Round II Gelezen 7-10-2026. De Nederlandse GGS-II: veldwerk oktober 2022 tot november 2023, leeftijd 18 tot 59, online vragenlijst, data beschikbaar; de kernvragenlijst is in alle deelnemende landen gelijk; meer dan 25 landen hebben de eerste meting afgerond of starten die binnenkort.
  5. Generations and Gender Survey, Baseline Questionnaire 3.1.1 (2022) Gelezen 7-10-2026 op Zenodo. De internationale basisvragenlijst van de eerste meting van GGS-II, gedateerd Den Haag 12-07-2022: vraag DEM22a, how did you and your partner meet, met onder meer through work, through friends, at a bar, online dating en other online setting; dezelfde vraag (LHI04a) over eerdere samenwonende partners.
  6. Generations and Gender Survey II, vragenlijst wave 2 Gelezen 7-10-2026. Vragenlijst voor de tweede meting (2024): vraag b3DEM22A, hoe hebben jij en je huidige partner elkaar ontmoet, met online dating inclusief apps als optie; en voor singles die actief zoeken de vraag waar ze een partner zoeken, met onder meer datingevenementen zoals speeddaten.

Leer iemand kennen voordat je hoi zegt.

Lees iemands story, like of sla over, match en praat. Gratis voor iPhone en Android.

Download Mocha