Japonca seni seviyorum: aishiteru mu, suki mi?
Japonca seni seviyorum aishiteru (あいしてる), ama günlük hayatta suki ve daisuki daha sık duyulur. Yazılışı, okunuşu ve aralarındaki fark.
Japoncada “seni seviyorum”un sözlük karşılığı 愛してる (aishiteru), ama bu cümle günlük hayatta sık duyulan bir cümle değil. Wiktionary'nin kullanım notu, aishiterunun anime ve J-pop gibi popüler medyada yaygın olduğunu, gerçek hayatta ise çok yoğun sayıldığını ve evlenme teklifi ya da ölüm döşeğindeki birinin ailesine sevgisini söylemesi gibi ciddi anlara ayrıldığını yazıyor. Aynı not daha hafif iki cümle öneriyor: 好きだよ (suki da yo) ve 大好きだよ (daisuki da yo). Bu sayfa üçünün farkını, yazılışını, okunuşunu ve karşılık vermenin yolunu veriyor.
Japonca tarafında kaynaklarımız JMdict sözlüğünü kullanan Jisho ile topluluk sözlüğü Wiktionary. Kullanım yorumları Wiktionary'den geldiği için metinde ayrıca “Wiktionary'ye göre” diye belirtiliyor.
Üç basamak ve hiragana yazılışları
| Japonca | Hiragana | Okunuş | Anlam |
|---|---|---|---|
| 好き | すき | suki | Hoşlanma; romantik olarak hoşlanma, âşık olma |
| 大好き | だいすき | daisuki | Çok hoşlanma, çok sevme |
| 愛してる | あいしてる | aishiteru | Seni seviyorum (yoğun) |
Okunuşta Türkçe konuşan biri için iki ayrıntı var. Japoncadaki sh sesi Türkçedeki ş'ye yakın, bu yüzden aishiteru kabaca “ayşiteru” diye okunuyor. Suki ve daisuki'deki u ise standart okunuşta neredeyse duyulmuyor: Wiktionary suki için [sɨ̥kʲi], daisuki için [da̠isɨ̥kʲi] veriyor; u'nun altındaki küçük halka sesin ötümsüzleştiğini, yani fısıltıya yakın çıktığını gösteriyor. Kulağa daha çok “ski” ve “dayski” gibi geliyor.
Kanji mi, hiragana mı
Her kelimenin iki yazılışı var ve ikisi de doğru. Kanjili yazılış anlamı taşıyor, hiragana yalnızca sesi veriyor. Aishiterunun açık biçimi 愛している (aishite iru); Wiktionary gayriresmî konuşmada shite iru'nun shiteru'ya kısaldığını yazıyor, kanjisiz hâli de あいしてる. Mesajlaşmada ikisi de görülüyor; kanjiyi bilmeyen biri için hiragana aynı kelimeyi okunur kılıyor.
Aishiteru neden nadir
Wiktionary aishiteruyu 愛 (ai, aşk) + して (shite, suru “yapmak” fiilinin bağlama biçimi) + いる (iru, “-mekte olmak”) olarak çözüyor ve kelimesi kelimesine anlamını “[biri] [birini] seviyor” diye veriyor: özne ve nesne cümleden anlaşılıyor, kelimenin içinde yok. Yani “seni” kısmı Japoncada çoğu zaman hiç söylenmiyor.
Kelimenin ağırlığını Wiktionary yapıya bağlamıyor, kullanıma bağlıyor: gerçek hayatta çok yoğun sayılıyor. Türkçeyle karşılaştırınca fark net. Türkçede “seni seviyorum” anneye de sevgiliye de söylenen sıradan bir cümle; Japoncada sözlükteki karşılığı, hayatta nadiren ağza alınan bir cümle.
Suki ve daisuki: asıl kullanılanlar
Suki'nin JMdict'te beş anlamı var. İlki “hoşlanma, beğeni, zevkine uygun olma”, ikincisi “romantik olarak hoşlanma, âşık olma, sevilen kişi”. İlk iki anlamın aynı kelimede olması, aynı suki'nin hem bir yemeğe hem bir insana gidebildiğini gösteriyor; hangisi olduğunu cümlenin geri kalanı belirliyor. Listenin sonunda “şehvetli” anlamı da kayıtlı; bu sayfadaki kalıpların hiçbiri o anlamda değil, ama sözlüğün bunu da yazdığını bilmekte yarar var.
Daisuki'de dai- öneki “çok, büyük” demek. Wiktionary'nin örnekleri bu genişliği gösteriyor: 私は映画が大好きです (watashi wa eiga ga daisuki desu), yani “filmleri çok seviyorum”; 君のことが大好きだ (kimi no koto ga daisuki da), yani “seni çok seviyorum”. Aynı kelime, aynı kalıp, bir kez filme bir kez insana. Wiktionary daisuki'ye ikinci bir anlam daha veriyor: “en sevilen”. Örneği マドンナは私の大好きな歌手です (madonna wa watashi no daisuki na kashu desu), yani “Madonna en sevdiğim şarkıcılardan”. Zıt anlamlısı da aynı mantıkla kurulmuş: 大嫌い (daikirai), “hiç sevmemek, nefret etmek”.
Son ek olarak da karşına çıkabilir: JMdict 好き'nin ずき (zuki) diye okunan biçimini “-sever, meraklısı” diye kaydediyor. Bu biçimi bir kelimenin sonunda gördüğünde romantik bir anlam aramana gerek yok; birinin bir şeye düşkün olduğunu söylüyor.
İtiraf için ayrı bir kelime: kokuhaku
Japoncada duyguyu açmanın kendi adı var: 告白 (kokuhaku). JMdict kelimenin ikinci anlamını “çıkmak istediğin birine duygularını açman, aşk ilanı” diye veriyor. Bu anı taşıyan cümle de aishiteru değil, suki:
- 好きです。付き合ってください。 (suki desu. tsukiatte kudasai.) Senden hoşlanıyorum. Benimle çıkar mısın?
Buradaki 付き合う (tsukiau) JMdict'te “biriyle çıkmak, birlikte olmak” anlamıyla kayıtlı. Yani bir ilişki çoğu zaman aishiteru ile değil, suki ile başlıyor; desu ile kurulan nazik biçim de cümleye ciddiyet katıyor.
Kokuhakunun JMdict'teki ilk anlamı ise bir suçu ya da hatayı itiraf etmek. Türkçedeki “itiraf etmek” de aynı ikiliği taşıyor: hem suçu hem aşkı itiraf ederiz. Konuşma dilinde kelimenin kısaltılmış bir fiili de var; Wiktionary 告る (kokuru) biçimini “aşkını ilan etmek” anlamında argo olarak kaydediyor.
Ben de: も
Japoncada “de, da” için も (mo) edatı var; Wiktionary bunu “too, also, as well” diye veriyor. Karşılık vermek için zamirin ardına ekleniyor:
- 僕も好きだよ (boku mo suki da yo), erkek konuşmasında.
- 私も好き (watashi mo suki), biraz resmî ya da kadınsı bir tonla.
Ayrım JMdict'in zamir etiketlerinden geliyor: boku “erkek dili” diye, watashi “biraz resmî ya da kadınsı” diye işaretli. Kısa bir karşılıklı konuşma kalıpları yan yana gösteriyor:
- 好きだよ。 (suki da yo.) Senden hoşlanıyorum.
- 僕も好きだよ。 (boku mo suki da yo.) Ben de senden.
- 大好き! (daisuki!) Çok seviyorum.
“Sevgilim” için kelimeler
Türkçedeki “sevgilim” gibi hem isim hem hitap olarak çalışan tek bir kelime yerine birkaç ayrı yol var:
- 恋人 (koibito). JMdict'e göre “sevgili, erkek veya kız arkadaş”; yaygın kelime işaretli bir isim.
- 彼氏 (kareshi) ve 彼女 (kanojo). İlki “erkek arkadaş”, ikincisi “kız arkadaş”. Kanojo aynı zamanda “o” (kadın) zamiri.
- ダーリン (dārin). İngilizce darling'den alınma; JMdict yaygın kelime işareti veriyor.
- あなた (anata). JMdict iki anlam veriyor: “sen” ve eşlerin kocalarına seslenirken kullandığı “canım, hayatım”. Aynı sözlük “sen” anlamının bugün çoğu zaman kaba ya da mesafeli bulunduğunu da ekliyor; yani tanımadığın birine anata demek Türkçedeki kibar “siz” gibi çalışmıyor.
Bu kelimelerin günlük konuşmada hangisinin daha sık kullanıldığını kaynaklarımız ölçmüyor, bu yüzden bir sıralama yapmıyoruz.
Sık sorulan sorular
Japonca “aishiteru” ne demek?
Japonca “daisuki” ile “aishiteru” farkı nedir?
Japonca “sevgilim” nasıl denir?
Japonca “ben de” nasıl söylenir?
Kaynaklar
- Wiktionary: 愛してる Aishiterunun 愛 + して + いる'dan oluşan yapısı, shite iru'nun gayriresmî konuşmada shiteru'ya kısalması ve kullanım notu: popüler medyada yaygın, gerçek hayatta çok yoğun sayılıyor, evlenme teklifi ya da ölüm döşeğinde bir aile üyesine söylenmesi gibi ciddi durumlara ayrılıyor; daha hafif seçenekler 好きだよ ve 大好きだよ. Wiktionary topluluk tarafından yazılan bir sözlük.
- Wiktionary: 大好き 大 (dai-, çok) + 好き (suki) yapısı, IPA okunuşu [da̠isɨ̥kʲi] ve örnek cümleler: 私は映画が大好きです (filmleri çok seviyorum), 君のことが大好きだ (seni çok seviyorum).
- Jisho.org (JMdict): 好き Sukinin beş anlamı: hoşlanma, beğeni; romantik olarak hoşlanma, âşık olma, sevilen kişi; düşkünlük, tuhaf merak; keyfince; şehvetli. Ayrıca -zuki son eki: “-sever, meraklısı”.
- Jisho.org (JMdict): 告白 Kokuhakunun ikinci anlamı: çıkmak istediğin birine duygularını açman, aşk ilanı; suru fiili olarak da kullanılıyor.
- Jisho.org (JMdict): あなた Anatanın birinci anlamı “sen”, geleneksel olarak eşit ya da daha aşağı konumdakine nazik hitap ama bugün çoğu zaman kaba ya da mesafeli bulunuyor; ikinci anlamı “canım, hayatım”, eşlerin kocalarına hitabı.
- Jisho.org (JMdict): 恋人 Koibitonun “sevgili, erkek arkadaş, kız arkadaş” anlamları ve yaygın kelime işareti.