Farklı dillerde sevgi sözleri

Amore mio ne demek? İtalyanca “aşkım” neden iki kelime

Amore mio “aşkım, sevgilim” demek. Treccani'ye göre mio neden amore'nin arkasından gelir, il mio amore ile farkı ve mi amore neden İtalyanca değil.

The Mocha team5 dk okuma

Amore mio “aşkım, sevgilim” demek, kelime kelime “aşk benim”. Türkçede “benim” kelimenin içine giriyor, aşk-ım. İtalyancada ayrı bir kelime ve hitapta ismin arkasından geliyor. Treccani'nin mio maddesi bunu şöyle özetliyor: iyelik genel olarak vurgulu cümlelerde, hitaplarda ve şefkatli seslenişlerde ismin arkasına geçer, örnekleri anima mia!, tesoro mio! ve mamma mia!. Aşağıdaki sayfa bu kuralın sınırını, “il mio amore” ile farkını ve “mi amore”nin neden İtalyanca olmadığını sözlük maddeleriyle gösteriyor.

amore ne demek

Treccani amore'nin ilk anlamını aile sevgisiyle başlatıyor, örnekleri amore materno, filiale, fraterno ve amore alla famiglia, agli amici, yani anne, evlat ve kardeş sevgisi, aileye ve arkadaşlara sevgi. Romantik anlam ikinci sırada. Hitap için önemli olan beşinci anlam: sevilen kişi, ve “tenerezza ifadesi olarak amor mio!”. Hemen yanında daha hafif bir anlam duruyor: güzel, iyi ve zarif bir kişi ya da şey için amore, örnekleri “che amore di ragazza!”, “un amore di cagnolino” ve “un villino che è un vero amore”. Yani amore, “sevgilim” olduğu gibi “ne sevimli” anlamına da geliyor.

Treccani'nin Sinonimi e Contrari bölümünde Fabio Rossi, amore'yi sevgililerin birbirine seslendiği yüzlerce kelime ve ifadeden biri olarak sayıyor ve örnek cümle olarak “amore, quando torni?” veriyor. Yani amore tek başına, mio olmadan da hitap. Türkçedeki “aşkım” için her zaman bir iyelik eki gerekiyor, İtalyancada amore! tek başına da çalışıyor.

Neden mio, neden arkada

Treccani'nin mio maddesinin yerleşim kuralı iki parçalı. Birincisi: iyelik ismin önünde de arkasında da durabiliyor ve seçim, sahipliğin ya da başkasınınkinden ayrımın vurgulanmak istenip istenmediğine bağlı. Madde şu çiftleri veriyor: amo la mia casa, ama me ne torno a casa mia; è mio amico da molti anni, ama è amico mio, perciò trattalo bene (o benim arkadaşım, ona iyi davran). Örneklerde vurgulu taraf arkadaki biçim: madde la rovina mia'yı la mia rovina'dan “daha etkili”, faccio a modo mio'yu “daha enerjik” buluyor ve her durumda cümlenin tonunun değiştiğini söylüyor. İkincisi: bazı kalıplarda iyelik yalnızca arkada durabiliyor, preghi per l'anima mia gibi, ve madde bunu “senza che vi sia una vera e propria ragione”, yani gerçek bir gerekçe olmadan diye ekliyor.

Madde ardından amore mio'nun içine girdiği deseni veriyor: “in genere si pospone in frasi enfatiche, nei vocativi, nelle invocazioni affettuose, nelle esclamazioni”, örnekleri anima mia!, tesoro mio!, ragazzi miei, babbo mio!, mamma mia!, Dio mio!. Amore mio bu desenin içinde.

Ne yapıyorsunİtalyancaNeden
Birine seslenmeAmore mio, amoreHitap: ad önde, iyelik arkada, artikel yok
Birinden söz etmeIl mio amoreNormal iyelik: artikel ve iyelik önde

Bu tablo bir yönlendirme, tam bir kural değil. Treccani aynı maddede “in genere” diyor, yani genel olarak. Bu yüzden önde duran biçimler de kayıtlı: caro¹ maddesinde mio caro mektup başlığı olarak geçiyor, bene maddesinde mio bene, mio caro bene ve dolce mio bene şefkatli hitap diye veriliyor. Ters yönde de bir uyarı var: mio maddesi arkadan gelen caro mio'nun çoğunlukla ironik ya da soğuk bir samimiyet taşıdığını, bu tonun “ma non necessariamente”, yani şart olmamakla birlikte mio caro'da da olabileceğini yazıyor. Mio amore ise bu listelerde yok; Treccani'de bu sıra için ayrı bir kayıt görmedik. Bu bir kural dışı demek değil, yalnızca bulamadık demek.

mi amore neden İtalyanca değil

Bazen mi amore diye yazıldığını görürsün, ama Treccani'nin mio maddesine göre İtalyanca iyelik mio. mi ise iki ayrı yerde karşına çıkıyor. Birincisi İspanyolca: mi amor, mi vida. İkincisi bir İtalyan ağzı: madde Toskana ve Roma konuşmasında iyeliğin ismin önünde kısalıp kesme işaretiyle yazıldığını veriyor, il mi' amico, la mi' mamma. Bu biçim hâlâ artikel ve kesme işareti taşıyor ve amore mio'nun yerine geçmiyor.

Aynı maddede Türkçe konuşan için asıl ilginç bilgi başka bir yerde. Treccani eski dilde ve güney lehçelerinde iyeliğin akrabalık adlarına ek olarak yapıştığını yazıyor: fratelmo, mogliema, yani “kardeşim”, “karım”. Türkçedeki kardeş-im ile aynı mantık. Standart İtalyanca bunu kullanmıyor ve amore mio gibi hitaplar için de kullanmıyor.

amor mio ve per amore mio

Treccani örnek olarak kısaltılmış biçimi veriyor, “amor mio!”: son ünlü düşüyor, hitap aynı kalıyor. Tam biçim amore mio'ya karşı bir not ise görmedik; iki yazım da aynı hitap.

Aynı iki kelime başka bir kalıpta tamamen farklı bir iş de görebiliyor. Treccani amore maddesinde şu örneği veriyor: accettalo per amore mio, yani “benim hatırım için kabul et”, parantez içinde “per l'amore che mi porti”, bana duyduğun sevgi için. Bir önceki örnek de aynı mantıkta: ci andrò per amor tuo, “perché ti voglio bene”, yani senin hatırın için, çünkü seni seviyorum. Bu kalıplarda amore mio bir sevgili hitabı değil; kimin hatırına olduğunu söyleyen bir sebep bildirimi. Türkçede aynı işi “hatırım için” görüyor.

aşkım ile karşılaştırma

TDK iyelik ekini “kelimenin belirttiği nesnenin, kavramın kime veya neye ait olduğunu bildiren ek” diye tanımlıyor. Türkçede bu ek kelimeye yapışıyor ve söz sırasında hiçbir şey değişmiyor, İtalyancada ise iyelik ayrı bir kelime ve tonu, ismin önüne ya da arkasına geçerek değiştiriyor. TDK aşk maddesinin sonunda eş anlamlı olarak “sevi” ve “amor” sözcüklerini de sayıyor.

Bir fark daha var. Türkçede hitap için iyelik eki neredeyse hep orada: aşkım, canım. İtalyancada ise yukarıda gördüğümüz gibi amore tek başına da çalışıyor. Rossi bir adım daha ileri gidiyor: sevilmesi gerekmeyen sevimli bir şey ya da kişi de amore olabiliyor, örneği quelle sue scarpette erano un amore, “o ayakkabıları çok tatlıydı”. TDK'nin aşk maddesinde ise böyle hafif bir anlam yok, madde tek anlamlı.

Gerçek cümlelerde

Üç satırı kendimiz yazdık; Treccani'nin gösterdiği hitap desenine uyuyorlar:

  • Ti aspetto sotto casa, amore mio. (Evin önünde seni bekliyorum, aşkım.)
  • Amore, quando ci vediamo? (Aşkım, ne zaman görüşüyoruz?)
  • Il mio amore abita a Torino. (Sevgilim Torino'da oturuyor.)

Üçüncü cümle hitap değil, başka birine anlatma, bu yüzden artikelli ve iyelik önde.

Bilmediklerimiz

Amore mio'nun yeni tanışılan birine yazılınca nasıl okunduğunu ölçen bir kaynak bulamadık. Treccani amore'nin ilk anlamını aile sevgisiyle veriyor ve beşinci anlamın örneğini tek başına hitap olarak sunuyor, yani kelime sözlükte kendi başına kesin bir aşk beyanı olarak kayıtlı değil. Hangi yaşta ya da hangi bölgede daha sık söylendiğine dair de elimizde sıklık verisi yok.

Sık sorulan sorular

Neden mio, amore'nin arkasında?
Çünkü hitap. Treccani mio maddesinde iyeliğin genel olarak vurgulu cümlelerde, hitaplarda ve şefkatli seslenişlerde ismin arkasına geçtiğini yazıyor: anima mia!, tesoro mio!, mamma mia!. Aynı maddedeki “genel olarak” ifadesi kuralın katı olmadığını da söylüyor, mio caro ve mio bene gibi önde gelen biçimler de var.
amore mio ile ti amo aynı şey mi?
Hayır. Amore mio bir hitap, ti amo bir cümle. Treccani amore maddesinin ilk anlamı aile ve dostluk sevgisini de kapsıyor, bu yüzden amore mio aşk beyanı olmadan da yakınlık gösterebilir. Ti amo ile ti voglio bene arasındaki ayrım için İtalyanca sevgi sözleri sayfasına bak.
Arkadaşa amore denir mi?
Sözlük bunu kısıtlamıyor ama kaydettiği romantik olmayan kullanım övgü: Treccani “che amore di ragazza!” ve “un amore di cagnolino” örneklerini veriyor, Rossi de sevilmesi gerekmeyen sevimli kişi ya da şeyler için amore denebildiğini yazıyor. Hitap olarak ise Rossi amore'yi sevgililerin kelimeleri arasında sayıyor. Arkadaşa hitap olarak amore'ye dair bir kayıt görmedik.
Mi amore doğru mu?
İtalyanca için doğru görünmüyor. Treccani'de mi amore diye bir kayıt görmedik; İtalyanca iyelik mio. Mi amor İspanyolcada doğru, çünkü orada kısa iyelik biçimi mi ismin önüne geliyor. İtalyancası hitapta amore mio, birinden söz ederken il mio amore.

Kaynaklar

  1. Treccani, Vocabolario: mio İyeliğin yerleşimi: sahipliğin ya da ayrımın vurgulanıp vurgulanmamasına göre ada önce ya da sonra gelebilir (amo la mia casa / me ne torno a casa mia; la rovina mia “più efficace”, a modo mio “più energico”); “in genere si pospone in frasi enfatiche, nei vocativi, nelle invocazioni affettuose”: anima mia!, tesoro mio!, babbo mio!, mamma mia!; “caro mio” için “çoğunlukla ironik ya da soğukça samimi”; Toskana ve Roma ağzında “il mi' amico” kısaltması; eski dilde ve güney lehçelerinde akrabalık adlarına eklenen iyelik: fratelmo, mogliema.
  2. Treccani, Vocabolario: amore Beşinci anlam: sevilen kişi ve “tenerezza ifadesi olarak amor mio!”; sevimli kişi ya da şey için “che amore di ragazza!, un amore di cagnolino”; “per amor mio” kalıbı; amorùccio'nun çocuğa hitap olarak kaydı.
  3. Treccani, Sinonimi e Contrari: amore, finestra di approfondimento (Fabio Rossi, 2003) “amore, quando torni?” örneği ve sevgililerin birbirine seslendiği yüzlerce kelimeden biri olarak amore; caro, micio, passerotto, stella, tesoro örnekleri; sevilmesi gerekmeyen sevimli kişi ya da şey için amore: “quelle sue scarpette erano un a.”.
  4. Treccani, Vocabolario: caro¹ Hitap olarak caro, cara; mektup başlığı “cara ...”, “mio caro ...”, “carissima mamma”; “caro mio”nun ironik tonu.
  5. Treccani, Vocabolario: bene (isim) “Sevilen kişi; özellikle şefkatli hitap olarak: mio bene, mio caro bene, dolce mio bene”: iyeliğin başta geldiği hitap örnekleri.
  6. TDK Güncel Türkçe Sözlük: iyelik eki, aşk iyelik ekinin tanımı; aşk maddesinin tek anlamı (“bir kimse veya bir şeye karşı duyulan çok kuvvetli sevgi ve bağlılık duygusu”) ve sonunda “sevi” ile “amor” sözcüklerinin eş anlamlı olarak anılması.