İspanyolca sevgi sözleri: mi vida, papi, mijo ülkeye göre
İspanyolca sevgi sözleri RAE ve Diccionario de americanismos'a göre: mi vida, cielo, papi, mami ve mijo hangi ülkede sevgi, hangisinde flört.
İspanyolca sevgi sözlerinde aynı kelime bir ülkede sıradan bir yakınlık, başka bir ülkede açık bir flört olabiliyor; bunu kelimenin kendisinden anlamak mümkün değil. Bu sayfadaki ayrım iki sözlüğe dayanıyor: genel İspanyolca için Real Academia Española'nın Diccionario de la lengua española'sı, Amerika kıtasına özgü kullanımlar için de ASALE'nin Diccionario de americanismos'u. İkisinden çıkan tablo şöyle: mi vida, cielo ve amor RAE'de bölge işareti taşımayan hitaplar; papi, mami, mijo ve mamacita ise ülkeye, kime söylendiğine ve kimin söylediğine göre bambaşka anlamlar taşıyor.
Sözlüğün işaretlerini okumak
Diccionario de americanismos'un kısaltmaları, kitabın kendi ön sayfasında açıklanmış ve ilk bakışta okunmuyor. Bu sayfada kullandıklarımız:
| İşaret | Anlamı |
|---|---|
| fórm. | fórmula, yani kalıp söz; bu maddelerde hitap kalıbı |
| pop ^ afec. | popular (halk dili) ve ayrıca afectuoso (şefkatli) |
| vulg, desp | vulgar (kaba), despectivo (küçümseyici) |
| Mx, Pa, RD, PR | Meksika, Panama, Dominik Cumhuriyeti, Porto Riko |
| Co, Ve, Ec, Bo | Kolombiya, Venezuela, Ekvador, Bolivya |
| Ar, Ur, Ch, Cu, Py | Arjantin, Uruguay, Şili, Küba, Paraguay |
| EU | Estados Unidos, yani ABD |
Kitap 2010 tarihli. Ülke listeleri “burada kaydedilmiş” demek, “başka yerde kullanılmaz” demek değil; bir ülke bir kelimenin listesinde yoksa, orada kullanılmadığı anlamına gelmiyor.
Hitaplar iki sözlükte nasıl görünüyor
| Hitap | RAE ne diyor | Diccionario de americanismos ne diyor |
|---|---|---|
| mi vida | “Özellikle yakın bir ilişkideki kişiye sevgiyle seslenmek için” | “mi vida” maddesi yok |
| mi cielo | “Hitap olarak sevgi sözü, birine seslenmek ya da ondan söz etmek için” | cielo maddesinde hitap anlamı yok |
| mi amor | amor: “persona amada”, sevilen kişi | “mi amor” maddesi yok |
| papi | “afect. coloq. papá”; bazı ülkelerde “çekici erkek” | Ülkeye göre: nişanlıya, eşe ya da çocuğa hitap; çekici erkek; erkeğe güven tonunda |
| mami | “afect. coloq. mamá”, yani anne için şefkatli söz | Ülkeye göre: nişanlıya ya da küçük kıza hitap; çok güzel kadın |
| mijo, mamacita | mijo yalnızca darı; mamacita maddesi yok | Ülkeye göre: çocuğa, arkadaşa ya da eşe hitap; çok çekici kadın |
RAE'nin cariño maddesi ayrı bir not gerektiriyor. Madde kelimeyi “birine ya da bir şeye duyulan sevgi ve iyi duygu eğilimi”, “sevgi gösterisi” ve bölge işareti olmadan “regalo, obsequio”, yani hediye diye veriyor, ama hitap diye ayrı bir anlam vermiyor. Yani sözlüğe göre cariño bir duygunun ve onun gösterisinin adı; hitap olarak kullanımı sözlükte yazılı değil.
Aynı kelime, ülkeye göre
papi bu sayfanın en açık örneği. RAE'ye göre papá'nın şefkatli, gündelik biçimi (mami de aynı şekilde mamá'nın); Bolivya, Meksika, Panama ve Porto Riko'da ise çekici bir erkek. Diccionario de americanismos aynı kelimeyi üç ayrı iş için veriyor: Meksika, Panama, Dominik Cumhuriyeti, Porto Riko, Bolivya ve Paraguay'da çekici erkek; ABD, Kosta Rika, Panama, Küba, Dominik Cumhuriyeti, Kolombiya, Venezuela, Ekvador, Bolivya, Arjantin ve Uruguay'da novio ya da eşe, ya da yaşça büyük birinin küçük bir çocuğa seslenmesi; Küba ve Venezuela'da ise bir erkeğe güven tonunda seslenme. Bunlara ek olarak Arjantin'de ve Bolivya'nın bir bölgesinde sevgiliye şefkatle seslenme var. O bölge sözlükte Bo:O diye işaretli ve kısaltma listesi bu O'nun hangi yön olduğunu açıklamıyor, bu yüzden yön yazmıyoruz. Aynı ülke birden fazla satırda görünebiliyor: Bolivya hem çekici erkeği hem sevgiliyi hem hitabı kapsıyor.
mami aynı deseni izliyor. Çok güzel kadın anlamı Nikaragua, Kosta Rika, Panama, Dominik Cumhuriyeti, Porto Riko, Venezuela ve Bolivya'da kayıtlı. Novia, eş ya da küçük kıza seslenme anlamı Meksika, Panama, Küba, Dominik Cumhuriyeti, Porto Riko, Kolombiya, Venezuela ve Bolivya'da, Ekvador'da ise “az kullanılan” işaretiyle. Ve bir kadını sokakta piropo ile çağırmak anlamı yalnızca Panama'da, üstelik vulg ve desp işaretiyle.
mijo ise ayrı bir hikâye. RAE'de mijo bir tahıl, yani darı. Hitap anlamı yalnızca Diccionario de americanismos'ta ve üç alanı var: ABD'den Uruguay'a uzanan listeyle çocuklara, bir arkadaşa ya da iş arkadaşına ve ABD, Meksika, Kolombiya ile Şili'de “eşler ya da nişanlılar arasında”. Yani çocuğuna “mijo” diyen bir anne ile eşine “mijo” diyen bir Meksikalı aynı kelimeyi kullanıyor.
mamacita'nın kaydı ise en açık uyarı. Meksika'dan Arjantin'e uzanan listede ilk anlamı “fiziksel olarak çok çekici kadın”; Venezuela'da erkekler arasında genç bir kadına “arkadaşlık olmasa da” seslenme kalıbı; Honduras ve El Salvador'da iki kadın arkadaş arasında şefkatli bir hitap. Aynı kelime bir yerde kadınlar arası sıcaklık, bir yerde arkadaşın olmayan bir kadına seslenme kalıbı.
İspanya için ne biliyoruz
RAE'nin mi vida, cielo ve amor kayıtları bölge işareti taşımıyor; papi'nin bölge işaretli anlamı da yalnızca Amerika ülkelerini sayıyor. Diccionario de americanismos ise zaten yalnızca Amerika'yı kapsıyor. İspanya'da hangi kelimenin ne kadar yaygın olduğunu söyleyen bir kaynak bulamadık. Bu yüzden “İspanya'da şu, Latin Amerika'da bu” biçiminde bir ayrım yapmıyoruz; yapabildiğimiz şey, her kaydın hangi ülkeleri saydığını göstermek.
İspanyolca seni seviyorum: te quiero mu, te amo mu
İspanyolca “seni seviyorum” için iki cümle var: te quiero ve te amo. Okunuşları bizim yaklaşık yazımımızla “te kie-ro” ve “te a-mo”; te “seni” demek ve fiilden önce geliyor. querer'in RAE'deki ilk anlamı sevmek değil, “desear o apetecer”, yani istemek, arzu etmek; kelime Latince quaerĕre'den, “aramak, istemek” fiilinden geliyor ve sevmek anlamı ikinci sırada. Bu yüzden quiero un café “bir kahve istiyorum” demek, te quiero ise bağlamında “seni seviyorum”. amar Latince amāre'den geliyor ve ilk anlamı doğrudan sevgi.
Türkçede seni seviyorum tek cümle ve TDK sevmek maddesinin ilk üç anlamı şunlar: sevgi ve bağlılık duymak, gönül vermek, çok hoşlanmak. İspanyolcada iki fiil var, querer ve amar, ve RAE bunları birbiri üzerinden tanımlıyor: querer “amar, tener cariño...”, amar “tener amor a alguien o algo” ve eş anlamlısı querer. Ayrıca “querer bien a alguien” kalıbını “amarla” diye açıklıyor. Yani sözlük bir ağırlık sıralaması yapmıyor. Te amo'nun te quiero'dan daha ağır olduğu sık söylenir, ama RAE bunu yazmıyor ve biz de güvenilir bir kaynakta okumadığımız için bir sıralama iddia etmiyoruz.
Cümle içinde: dört satır, dört ilişki
Aşağıdaki satırları biz yazdık ve her biri bir sözlük kaydına yaslanıyor. Hangi ilişkide söylendiğini yanlarına ekledik, çünkü aynı kelimenin anlamı ona göre değişiyor.
- Buenos días, mi vida. (RAE'ye göre yakın ilişkideki kişiye: eşe, sevgiliye.)
- Mijo, ¿ya comiste? (Diccionario de americanismos'a göre ebeveynin çocuğa seslenmesi; ABD, Meksika, Kolombiya ve Şili'de eşler arasında da kayıtlı.)
- Papi, ¿me ayudas? (RAE'nin ilk anlamıyla babaya seslenme; Diccionario de americanismos'a göre birçok Amerika ülkesinde nişanlıya ya da eşe de.)
- Gracias, cielo. (RAE'ye göre sevgi dolu bir hitap, kimin kime söylediği belirtilmeden.)
İlk mesajlarda bu hitapların hiçbiri gerekmiyor. Karşındakine adıyla seslenmek, yukarıdaki kayıtların hiçbirinin riskini taşımıyor.
Okunuşu
Aşağıdaki Türkçe gösterimler bizim yaklaşık yazımımız: mi vida “mi bi-da” (v b gibi okunur), cariño “ka-ri-nyo” (ñ Türkçedeki “ny” gibi), papi “pa-pi”, mijo “mi-ho” (j boğazdan h gibi). Bölgeye göre ses değişiyor, bunların hepsini gösteren bir kaynak okumadık.
Sık sorulan sorular
cariño Latin Amerika'da da aynı mı kullanılıyor?
te quiero ile te amo arasındaki fark ne?
İlk mesajda hangi kelimelerden kaçınmalı?
mi vida kime söylenir?
Kaynaklar
- RAE, Diccionario de la lengua española: vida, cielo, cariño, amor, papi “mi vida: expr. U. para dirigirse cariñosamente a una persona, especialmente con la que se mantiene una relación de intimidad”; cielo için “U. como apelativo cariñoso para dirigirse o aludir a una persona. Mi cielo”; amor için “persona amada”; cariño maddesinde hitap anlamının bulunmaması, “regalo, obsequio” anlamının ise bölge işaretsiz olması; papi için “afect. coloq. papá” ve Bolivya, Meksika, Panama ve Porto Riko'da “fiziksel olarak çekici erkek” anlamı. Aynı sitede cielo, cariño, amor ve papi maddeleri okundu.
- RAE, Diccionario de la lengua española: querer, amar querer: 1. anlam “Desear o apetecer”, 2. anlam “Amar, tener cariño, voluntad o inclinación a alguien o algo”, eş anlamlılar arasında amar; köken Latince quaerĕre “buscar, pedir” (16-10-2026'da yeniden okundu); amar: Latince amāre, “Tener amor a alguien o algo”, eş anlamlılar arasında querer, 2. anlam “p. us. desear”; “querer bien a alguien: Amarla”.
- ASALE, Diccionario de americanismos: papi papi: Meksika, Panama, Dominik Cumhuriyeti, Porto Riko, Bolivya ve Paraguay'da “fiziksel olarak çekici erkek”; ABD, Kosta Rika, Panama, Küba, Dominik Cumhuriyeti, Kolombiya, Venezuela, Ekvador, Bolivya, Arjantin ve Uruguay'da novio, eş ya da (konuşan yaşça büyükse) küçük bir çocuğa seslenme (“fórm.”, “pop ^ afec.”); Bolivya'nın Bo:O işaretli bölgesinde ve Arjantin'de sevgiliye şefkatle; Küba ve Venezuela'da bir erkeğe “güven tonunda”.
- ASALE, Diccionario de americanismos: mami mami: “çok güzel kadın” (Nikaragua, Kosta Rika, Panama, Dominik Cumhuriyeti, Porto Riko, Venezuela, Bolivya); novia, eş ya da (konuşan yetişkinse) küçük bir kız çocuğuna seslenme (Meksika, Panama, Küba, Dominik Cumhuriyeti, Porto Riko, Kolombiya, Venezuela, Bolivya; Ekvador'da az kullanılır, p.u.); Panama'da bir kadını piropo ile çağırmak için “vulg” ve “desp” işaretli kullanım.
- ASALE, Diccionario de americanismos: mijo mijo, mija: ABD'den Uruguay'a uzanan listeyle çocuklara (“dirigirse a los hijos”), benzer bir listeyle bir arkadaşa ya da iş arkadaşına, ABD, Meksika, Kolombiya ve Şili'de “eşler ya da nişanlılar arasında” seslenme; hepsi “pop ^ afec.”.
- ASALE, Diccionario de americanismos: cariño, mamacita cariño için Nikaragua, Dominik Cumhuriyeti, Kolombiya (merkez), Peru, Bolivya ve Arjantin (kuzeybatı) “sevgi göstergesi olarak yapılan hediye” anlamı; mamacita maddesinde “çok çekici kadın” anlamı ve Venezuela'da “erkekler arasında genç bir kadına, arkadaşlık olmasa da” hitap, Honduras ile El Salvador'da iki kadın arkadaş arasında şefkatli hitap.
- ASALE, Diccionario de americanismos: kısaltmalar, işaretler ve ülke kodları fórm. = fórmula (kalıp söz; “•” işareti formülleri başlatır); afec. = afectuoso; pop. = popular; vulg. = vulgar; desp. = despectivo; p.u. = poco usado; “^” = belirtici ekleme, “ve ayrıca” (listedeki örnek: espon ^ fest = espontáneo y además festivo; buna göre pop ^ afec. = halk dilinde ve ayrıca şefkatli); EU = Estados Unidos; Mx, Pa, Cu, RD, PR, Co, Ve, Ec, Bo, Ar, Ur, Ch, Pe, Ni, CR, Py ve diğer ülke kodları; C = Centro, NO = noroeste. Listede tek başına bir “O” kısaltması yok.
- TDK Güncel Türkçe Sözlük: sevmek sevmek maddesinin ilk üç anlamı: sevgi ve bağlılık duymak; birine sevgiyle bağlanmak, gönül vermek; çok hoşlanmak.