Wanneer is Valentijn? Datum, herkomst en hoe we het vieren
Valentijn valt altijd op 14 februari, in 2027 op een zondag. Waarom die datum, sinds wanneer Nederland het viert en wat peilingen laten zien.
Valentijnsdag valt elk jaar op 14 februari. De datum is vast, alleen de weekdag wisselt: Valentijn 2026 viel op een zaterdag, in 2027 is het een zondag, in 2028 een maandag, in 2029 een woensdag, in 2030 een donderdag en in 2031 een vrijdag.
| Jaar | 14 februari valt op |
|---|---|
| 2026 | zaterdag |
| 2027 | zondag |
| 2028 | maandag |
| 2029 | woensdag |
| 2030 | donderdag |
| 2031 | vrijdag |
De weekdagen zijn uit de kalender berekend. Interessanter dan de datum zelf is waarom het deze datum is, sinds wanneer wij het vieren en hoeveel mensen er daadwerkelijk iets mee doen.
Waarom juist 14 februari
14 februari is de gedenkdag van een heilige Valentijn, en over hem is vrijwel niets bekend. Volgens het etymologische overzicht van David Wilton op Wordorigins.org gaat het om een in Rome gemartelde priester wiens leven en daden onduidelijk zijn. De Catholic Encyclopedia van 1912 telt onder 14 februari zelfs minstens drie martelaren met die naam: een priester in Rome en een bisschop van Terni, beiden gestorven in de tweede helft van de derde eeuw, en een derde in Afrika. De levensbeschrijvingen van de eerste twee zijn volgens die encyclopedie laat geschreven en historisch waardeloos. Scientias voegt eraan toe dat ze zo op elkaar lijken dat historici aan het bestaan van twee aparte heiligen twijfelen.
Dat de dag over verliefdheid ging, kwam later. Wilton dateert de koppeling aan geliefden in de late veertiende eeuw en noemt Geoffrey Chaucer als eerste bekende bron: in zijn Parliament of Fowls van rond 1380 komen vogels van alle soorten samen "on Seynt Valentynes day" om hun partner te kiezen. Of Chaucer dat verzon of alleen vastlegde, weet niemand. Rond 1445 schreef de dichter John Lydgate al: "O virgyn Iulyan, I chese now the to my valentyne". En in februari 1477 begon Margery Brews een brief aan haar verloofde John Paston III met "Ryght wurschypffull and welebelouyd Volentyne". In de tweede helft van de vijftiende eeuw was het gebruik volgens Wilton dus stevig gevestigd, inclusief het sturen van liefdesverzen.
De Catholic Encyclopedia zoekt de oorsprong van de gebruiken in een middeleeuws idee dat in Engeland en Frankrijk gangbaar was: halverwege de tweede maand van het jaar begonnen de vogels te paren. Chaucers vogels passen precies in dat beeld. Het vaak herhaalde verhaal dat Valentijn het Romeinse Lupercalia-feest zou hebben vervangen, vind je in deze bronnen niet terug; de oudste aantoonbare koppeling aan de liefde blijft Chaucer.
Ook een ander hardnekkig verhaal klopt niet. Het gedicht van Charles d'Orléans, vaak "het eerste valentijnsbericht" genoemd, is volgens Wilton niet geschreven in de Tower, maar na zijn terugkeer naar Frankrijk, tussen 1443 en 1460, en maakte deel uit van een lot waarmee een hofhouding mannen en vrouwen aan elkaar koppelde. Wilton noemt het eerder een eerste anti-valentijn: Charles schrijft dat hij al moe is van de liefde.
Sinds wanneer vieren wij het
Veel later dan de Engelsen. Scientias schrijft dat Valentijnsdag in Nederland pas eind jaren veertig opkwam, en zakelijk: de Vereniging De Nederlandse Bloemisterij zocht naar Amerikaans voorbeeld een manier om in de bloemenarme eerste maanden van het jaar meer binnenlands te verkopen en liet mensen hun waardering voor vrienden en kennissen aanmelden, waarna een deel een bos bloemen of chocolade kreeg als "Valentijnshuldeblijk". Het idee was dat mensen het jaar erop uit zichzelf naar de bloemist zouden gaan.
Hoeveel mensen doen er echt iets mee
Dat hangt af van de vraag die je stelt. Volgens peilingen die Scientias aanhaalt, deed in 2013 iets meer dan een kwart van de Nederlanders iets speciaals op 14 februari en in 2014 iets minder dan een kwart. Banken.nl meldt in 2020 op basis van Motivaction dat 33 procent van de Nederlanders het viert, onder millennials 40 procent, met een gemiddelde uitgave van ongeveer 55 euro, bijna tien euro meer dan drie jaar eerder. De Mastercard Love Index, waarop datzelfde bericht steunt, laat zien dat Nederlanders eerder kopen (de piek lag drie dagen voor de dag) en dat het aantal hotelovernachtingen en restaurantbezoeken bij Valentijnsaankopen in drie jaar met 124 en 48 procent steeg.
Dan is er het cijfer uit januari 2025: volgens een onderzoek van Factsnapp in opdracht van kaartenbedrijf Greetz viert 71 procent van de Nederlanders Valentijnsdag, maar 28 procent daarvan alleen "als het uitkomt". Hoe groot de steekproef was, staat niet in het bericht. Het verschil met de eerdere peilingen zit in de vraag. Wie vraagt wie er iets bijzonders doet, komt op een kwart tot een derde; wie ook de mensen meetelt die het vieren als het zo uitkomt, komt ruim twee keer zo hoog. Beide kloppen, ze meten alleen iets anders. Zeg dus niet "de meeste Nederlanders vieren Valentijn" of "bijna niemand doet het" zonder erbij te zeggen wat er is gevraagd.
Voor Vlaanderen is er een tien jaar oude enquête van Groupon, door ELLE gepubliceerd in 2016. Daarin markeerde 65 procent van de Vlamingen de dag in de agenda, was 35 procent teleurgesteld als de partner niets had voorzien en lag het budget voor bijna 49 procent tussen 25 en 100 euro. Het is een commerciële enquête zonder vermelde steekproef en ze is oud, dus lees het als een indicatie.
Wat mensen er wel en niet van vinden
Greetz meldt dat 72 procent liefst zelf de tekst in een kaart schrijft, dat 31 procent het houdt op een eenvoudig "ik houd van jou" en 13 procent "groetjes" genoeg vindt. Banken.nl noemt de redenen waarom mensen de dag overslaan: ze vinden het commerciële onzin, of ze zien op tegen een scheve situatie waarin de ene partner veel heeft gedaan en de andere niets. Dat tweede bezwaar is precies het risico voor wie net aan het daten is.
Valentijn tijdens het daten
Er is geen onderzoek dat meet hoe nieuwe dates met 14 februari omgaan, dus wat volgt is een afleiding uit het bezwaar hierboven, geen uitkomst. Het probleem is meestal niet het cadeau maar de ongelijkheid. Drie dingen helpen daartegen:
- Zeg het van tevoren in plaats van te hopen dat de ander hetzelfde denkt. Een bericht als "ik doe niks groots, maar zullen we een kop koffie drinken" laat de ander kiezen zonder dat iemand zich verplicht voelt.
- Schrijf een kaart in je eigen woorden. Volgens het Greetz-onderzoek schrijft zeven op de tien Nederlanders in een kaart liefst zelf de boodschap, dus een paar eigen regels is de norm en geen grote stap.
- Kies iets wat je ook zou doen als de ander niets terugdoet. Dan kan de scheve situatie waar mensen tegenop zien niet ontstaan.
Staan jullie nog aan het begin, dan zijn goede vragen belangrijker dan een goed cadeau. Op de pagina met eerste datevragen staan er die werken, en wie het over de rekening wil hebben, vindt de cijfers bij wie betaalt de eerste date. Hoe Nederland naar trouwen en samenwonen kijkt, staat in datingcultuur in Nederland.
Veelgestelde vragen
Wanneer is het Valentijn?
Waarom wordt Valentijn op 14 februari gevierd?
Hoe vieren Nederlanders Valentijnsdag?
Moet je Valentijn vieren als je net aan het daten bent?
Bronnen
- Wordorigins.org (David Wilton), valentine Gelezen 8-10-2026. Valentijn als dag van geliefden vanaf Chaucers Parliament of Fowls (rond 1380), Lydgate (rond 1445), de brief van Margery Brews (februari 1477) en de rechtzetting dat het gedicht van Charles d'Orléans geen eerste valentijnsbericht is.
- Herbert Thurston, St. Valentine, in The Catholic Encyclopedia (1912), via New Advent Gelezen 8-10-2026. Minstens drie martelaren met de naam Valentijn onder 14 februari: een priester in Rome en een bisschop van Interamna (Terni), beiden in de tweede helft van de derde eeuw, en een derde in Afrika; hun levensbeschrijvingen zijn laat en historisch waardeloos. De gebruiken komen voort uit het middeleeuwse idee dat vogels half februari gingen paren.
- Scientias.nl, Valentijnsdag: vijf dingen die je moet weten (14 februari 2015) Gelezen 8-10-2026. Twee bijna identieke heiligenlevens waaraan historici twijfelen, de introductie in Nederland eind jaren veertig door de Vereniging De Nederlandse Bloemisterij met het Valentijnshuldeblijk, en peilingen uit 2013 en 2014 (iets meer en iets minder dan een kwart deed iets speciaals).
- Banken.nl, Nederlanders steeds romantischer op Valentijnsdag (14 februari 2020) Gelezen 8-10-2026. Mastercard Love Index (piek drie dagen voor 14 februari, hotelovernachtingen en restaurantbezoeken +124 en +48 procent in drie jaar) en een eerdere peiling van Motivaction: 33 procent viert Valentijnsdag, onder millennials 40 procent, gemiddelde uitgave ongeveer 55 euro, redenen om het te laten.
- Greetz, Valentijnsonderzoek 2025 Gelezen 8-10-2026. Onderzoek van Factsnapp in januari 2025 in opdracht van Greetz: 71 procent viert Valentijnsdag, waarvan 28 procent als het uitkomt, en 72 procent schrijft liefst zelf de tekst in de kaart.
- ELLE België, Bewezen: we verkiezen trouw boven seks (12 februari 2016) Gelezen 8-10-2026. Groupon-enquête onder Belgen: 65 procent van de Vlamingen markeert de dag in de agenda, 35 procent is teleurgesteld zonder attentie, het budget ligt voor bijna 49 procent tussen 25 en 100 euro.