Datingcultuur in Italië: fidanzato, flirt en convivenza
Italianen trouwen laat en steeds vaker civiel, en wonen vaak lang thuis. Istat-cijfers, de wet op samenwonen en wat fidanzato en flirt betekenen.
Italianen trouwen laat, steeds vaker op het gemeentehuis en niet in de kerk, en veel jonge Italianen wonen lang bij hun ouders. Volgens het statistiekbureau Istat was een Italiaanse man in 2024 gemiddeld 34,8 jaar bij zijn eerste huwelijk en een vrouw 32,8. Dat jaar sloten 173.272 paren een huwelijk, waarvan 61,3 procent civiel. En 63,3 procent van de jongeren woont tot de drempel van 35 jaar nog in het ouderlijk gezin. Hieronder staat wat Istat, de wet en Treccani daarover en over de woorden zeggen.
Minder huwelijken, meer civiel
Istat publiceert een reeks over tien jaar. Het aandeel burgerlijke huwelijken is er sterk gestegen.
| 2014 | 2019 | 2024 | |
|---|---|---|---|
| Huwelijken | 189.765 | 184.088 | 173.272 |
| Aandeel civiel | 43,1 procent | 52,6 procent | 61,3 procent |
| Gemiddelde leeftijd eerste huwelijk, man | 33,1 | 33,9 | 34,8 |
| Gemiddelde leeftijd eerste huwelijk, vrouw | 30,7 | 31,7 | 32,8 |
Istat rekent de leeftijd bij het eerste huwelijk over de leeftijdsgroep van 16 tot 49 jaar. Het aantal huwelijken daalt al veertig jaar, op de pandemiejaren na, en voor de eerste negen maanden van 2025 meldt Istat een verdere daling van 5,9 procent. Als oorzaken noemt het instituut de kleinere jonge generaties en veranderende gewoonten.
Het kerkelijke huwelijk verdwijnt niet overal even snel. Bij eerste huwelijken van twee Italianen koos in 2024 43,7 procent voor de burgerlijke stand, maar in het Mezzogiorno was dat 26,0 procent en in het noorden 58,5 procent. Bij tweede huwelijken was het 95,1 procent. Istat noemt dat vaak een gedwongen keuze: een tweede huwelijk kan alleen religieus als het eerste civiel was of als ook de kerk het eerste heeft nietig verklaard. Tweede of latere huwelijken vormden 24,7 procent van alle huwelijken.
Thuis wonen, samenwonen
Istat verklaart het uitstel van het eerste huwelijk ook uit hoe lang jongeren thuis blijven. Volgens de enquête Aspetti della vita quotidiana van 2024 woont 63,3 procent van de jongeren tot de drempel van 35 jaar nog in het ouderlijk gezin; in 2012 was dat 61,2 procent. Ook de voorhuwelijkse samenwoonvormen spelen volgens Istat een rol. De vrije samenlevingsvormen, de libere unioni, namen toe van ongeveer 440.000 in 2000 en 2001 tot meer dan 1,7 miljoen in 2023 en 2024. Dat zijn koppels die samenwonen zonder te trouwen, en Istat schrijft de groei vooral toe aan samenwonende paren die nooit getrouwd zijn geweest.
Samenwonen en trouwen zijn in Italië dus twee verschillende stappen, en voor veel stellen komt samenwonen eerst. Wie een Italiaanse date vraagt naar haar of zijn woonsituatie, hoort daar daarom niet vanzelf een huwelijksplan in.
De wet kent twee vormen naast het huwelijk
Sinds wet 76 van 20 mei 2016 kent Italië twee vormen naast het huwelijk. De unione civile staat open voor paren van gelijk geslacht; Istat telde er in 2024 2.936, van wie 54,8 procent tussen mannen. De convivenza di fatto, het samenwonen, staat open voor iedereen. Volgens lid 36 van de wet zijn conviventi di fatto twee meerderjarige personen die duurzaam verbonden zijn door een affectieve koppelband en wederzijdse morele en materiële bijstand, en die niet gehuwd of verwant zijn. Ze hebben onder meer wederzijds recht op bezoek en informatie in het ziekenhuis (lid 39) en kunnen de vermogensverhouding in een contract vastleggen (lid 50). Voor het vaststellen van de stabiele samenwoning verwijst lid 37 naar de aangifte bij het bevolkingsregister.
Huwelijken met een buitenlandse partner
In 2024 waren er 29.309 huwelijken met minstens één buitenlandse echtgenoot, 16,9 procent van alle huwelijken. In het noorden en midden van het land gaat het om meer dan een op de vijf, in het zuiden om 9,9 procent; de autonome provincie Bolzano staat bovenaan met 26,8 procent en Puglia en Sicilië onderaan met 8,6 procent. Van de gemengde huwelijken, met één Italiaanse en één buitenlandse echtgenoot, waren er 21.002, en in ruim zeven op de tien daarvan was de man Italiaan en de vrouw buitenlands. Daarnaast telde Istat 3.378 huwelijken van twee buitenlanders zonder woonplaats in Italië, bijna 2 procent van alle huwelijken: Italië is ook een land waar buitenlanders heen gaan om te trouwen.
De woorden: fidanzato, flirt, corteggiare, frequentare
Fidanzato is een woord om op te letten. Treccani omschrijft het als iemand die een liefdesrelatie onderhoudt en eventueel een huwelijksbelofte heeft uitgewisseld. Het dekt dus zowel een vaste vriend of vriendin als een verloofde: "il mio fidanzato" kan het allebei zijn. Wie het onderscheid wil maken, kan volgens Treccani voor de verloofde ook promesso sposo of promessa sposa zeggen.
Flirt is in het Italiaans eerst een zelfstandig naamwoord, mannelijk: avere un flirt, è stato solo un flirt. Treccani beschrijft het als een soort liefdesrelatie van vleiende schermutselingen en romantische ontmoetingen, voor het plezier en zonder serieuze bedoelingen. Daarvan is het werkwoord flirtare afgeleid: volgens Treccani amoreggiare als aangenaam spel of tijdverdrijf, in een verhouding die tussen vriendschap en liefde in zit. Wie zegt dat iets "solo un flirt" was, heeft het dus over een verhouding zonder serieuze bedoelingen, niet over een paar blikken over en weer.
Corteggiare betekent volgens Treccani fare la corte: met vriendelijkheden en complimenten de aandacht en genegenheid van iemand proberen te winnen. Het is actief en gaat uit van één persoon die het initiatief neemt.
Frequentare staat in Treccani met de betekenis vaak ergens naartoe gaan en elkaar vaak zien met bepaalde mensen. Een aparte betekenis voor "verkering hebben" noemt het woordenboek niet, dus als Italianen het zo gebruiken, kunnen we dat uit deze bron niet bevestigen.
Wat Istat niet meet
Hoe snel Italianen exclusief worden, wie betaalt en hoe groot de rol van de familie is bij een nieuwe relatie, meet Istat niet. Istat meet wat in de gemeentehuizen en in enquêtes wordt vastgelegd, niet wat er voorafgaat. Het cijfer over thuiswonen beschrijft een landelijk gemiddelde, geen persoon.
Veelgestelde vragen
Wat betekent fidanzato in het Italiaans?
Trouwen Italianen kerkelijk of civiel?
Bestaat er in Italië een alternatief voor trouwen?
Hoe lang blijven Italianen thuis wonen?
Bronnen
- Istat, Matrimoni, unioni civili, separazioni e divorzi, anno 2024 (19 januari 2026) Gelezen 11-10-2026 (PDF). Jaarreeks 2014 tot 2024 van huwelijken, aandeel burgerlijke huwelijken en gemiddelde leeftijd bij het eerste huwelijk (berekend over 16 tot 49 jaar); libere unioni van circa 440.000 (2000 en 2001) naar meer dan 1,7 miljoen (2023 en 2024); 63,3 procent van de jongeren tot 35 jaar in het ouderlijk gezin (Aspetti della vita quotidiana 2024); tweede huwelijken, gemengde huwelijken en 2.936 unioni civili.
- Normattiva, Legge 20 maggio 2016, n. 76 (unioni civili en convivenze di fatto) Gelezen 11-10-2026. Lid 36: conviventi di fatto zijn twee meerderjarigen die duurzaam door een affectieve koppelband en wederzijdse morele en materiële bijstand verbonden zijn en niet gehuwd of verwant; lid 39: wederzijds bezoek- en informatierecht in het ziekenhuis; lid 50: een contract voor het regelen van de vermogensverhouding.
- Treccani, Vocabolario, fidanzato Gelezen 11-10-2026. Wie een liefdesrelatie onderhoudt en eventueel een huwelijksbelofte heeft uitgewisseld; in dat laatste geval ook promesso sposo of promessa sposa.
- Treccani, Vocabolario, flirt Gelezen 11-10-2026. Een soort liefdesrelatie van vleiende schermutselingen en romantische ontmoetingen, voor het plezier en zonder serieuze bedoelingen; het Engelse woord wordt in het Italiaans mannelijk gebruikt (avere un flirt, è stato solo un flirt).
- Treccani, Vocabolario, flirtare Gelezen 11-10-2026. Onovergankelijk werkwoord, afgeleid van flirt: amoreggiare als aangenaam spel of tijdverdrijf, in een verhouding tussen vriendschap en liefde.
- Treccani, Vocabolario, corteggiare Gelezen 11-10-2026. Fare la corte a qualcuno: proberen de aandacht en genegenheid van iemand te winnen met vriendelijkheden en complimenten.
- Treccani, Vocabolario, frequentare Gelezen 11-10-2026. Omschreven als vaak ergens naartoe gaan en elkaar vaak zien met bepaalde mensen; een aparte betekenis voor een verkering staat er niet bij.