Farklı dillerde sevgi sözleri

Kıza iltifat: saygılı olan ile rahatsız eden fark

Bir kıza ya da kadına iltifat ederken neyin işe yaradığı, neyin rahatsız ettiği ve fotoğraf, saç, kıyafet, gülüş için özgün iltifat örnekleri.

The Mocha team5 dk okuma

Bir kıza ya da kadına iltifat etmek, söylenecek kelimeden çok söylenme biçimiyle ilgili: iltifat somutsa, karşılık beklemiyorsa ve karşındakini ölçüp biçmiyorsa saygılı kalır; genelse, vücuda yönelikse ve bir beklenti taşıyorsa rahatsız eder. Bu sayfa farkı üç kaynaktan çıkarıyor: Pew'in çevrimiçi flört anketi, görünüş iltifatları üzerine yapılmış araştırmalar ve TDK'nin sarkıntılık tanımı. Sonra fotoğrafa, saça, kıyafete ve gülüşe yazılabilecek özgün örnekler veriyor. Sayfadaki ölçüler kız da desen kadın da desen aynı.

Bağlam: flört uygulaması başka bir yer

Pew Research Center'ın 16 ile 28 Ekim 2019 arasında 4.860 yetişkinle yaptığı ve 2020'de yayımladığı ABD anketine göre çevrimiçi flört kullanıcılarının yüzde 37'si ilgilenmediğini söyledikten sonra da biriyle iletişimin sürdüğünü, yüzde 35'i istemediği cinsel içerikli bir mesaj ya da görüntü aldığını, yüzde 28'i hakaret içeren bir isimle çağrıldığını söylüyor. Genç kadınlarda oranlar daha yüksek: 18 ile 34 yaş arası kadın kullanıcıların yüzde 60'ı ilgilenmediğini söylemesine rağmen kendisiyle iletişim kurulmaya devam edildiğini, yüzde 57'si istemediği cinsel içerikli mesaj ya da görüntü aldığını bildiriyor.

Bu rakamlar ABD'ye ait; Türkiye için bir karşılığı bu kaynakta yok. Ama bir şeyi gösteriyor: bir uygulamada iltifat yazan biri, karşısındakinin daha önce pek çok istenmeyen mesaj almış olabileceği bir yere yazıyor. Aynı iltifat bir kafede ve bir uygulamada aynı ağırlığı taşımıyor. Kafede ses tonun, yüz ifaden ve aranızdaki mesafe cümleye eşlik ediyor; uygulamada ise karşındaki yalnızca kelimeleri görüyor ve onları daha önce aldığı mesajların yanına koyuyor. Bu yüzden uygulamadaki ilk cümlenin işi, önce güven vermek.

Görünüşe iltifat: araştırma karışık

Görünüş iltifatları hakkında araştırmalar tek bir yöne işaret etmiyor:

  • Fea ve Brannon (2006). 185 kadın üniversite öğrencisiyle yapılan çalışmada, kendini yüksek oranda nesneleştiren kadınlar karakter ya da görünüş iltifatı aldığında, nötr yorum alanlara göre daha az olumsuz ruh hâli bildirdi. Ek çalışma bunun kısmen başkalarının onayına bağlı öz saygıdan kaynaklanabileceğini düşündürdü. Yazarlar etkiyi “geçici” diye niteliyor.
  • Fornaini ve arkadaşları (2021). Kadın ve erkeklerden oluşan 211 kişilik bir vinyet deneyinde, partnerinden vücuduyla ilgili iltifat aldığını hayal eden kadınlar kendilerini daha kabul edilmiş hissetti ve terk edilme korkuları azaldı. Burada iltifat bir ilişkinin içindeki partnerden geliyordu, yeni tanışılan birinden değil.
  • Herbozo ve arkadaşları (2017). 280 kadın üniversite öğrencisiyle yapılan çalışmada olumlu kilo ve vücut şekli yorumlarının sıklığı etnik gruplar arasında benzerdi, ama Afrikalı Amerikalı ve Latin Amerikalı kadınlar bu yorumlara Avrupa kökenli Amerikalı kadınlardan daha olumsuz tepki verdi. Makalenin başlığı da bunu soruyor: olumlu yorumlar, olumsuz sonuçlar?

İki çalışma kadın üniversite öğrencileriyle, biri kadın ve erkeklerden oluşan bir grupla ve hayalî bir senaryoyla yapıldı; hiçbiri yeni tanışılan birinden gelen iltifatı ölçmedi. Yani “görünüşe iltifat iyidir” de “görünüşe iltifat kötüdür” de bu kaynaklardan çıkmıyor. Çıkan şey, etkinin iltifatın kimden geldiğine, kime söylendiğine ve neyi hedef aldığına göre değiştiği; vücut ve kilo yorumlarının bazı gruplarda olumsuz karşılandığı.

Saygılı iltifatın üç ölçütü

Aşağıdaki üç ölçüt bir araştırma sonucu değil, yukarıdaki bulgulardan ve sarkıntılığın sözlük tanımından çıkardığımız bir çerçeve:

  1. Karşındakinin yaptığına ya da seçtiğine bağlı. Görünüşün bir parçasını değil, bir seçimi ya da davranışı övmek: “O gömleği seçmen” vücut hakkında hiçbir şey söylemiyor.
  2. Cevap gerektirmiyor. Bir iltifatın ardına “peki bir kahve?” eklemek iltifatı bir teklife çeviriyor.
  3. Cevapsız kalabilir. Karşındaki cevap vermezse ya da konuyu değiştirirse, bunu kabul edip üstelememek. TDK sarkıntılığı “genellikle kadınlara sataşma, laf atma, rahatsız etme, huzur bozma” diye tanımlıyor; rahatsızlık belli olduktan sonra sürdürülen iltifat bu tanıma giriyor.

Fotoğrafa iltifat

Fotoğrafa yazılan yorum, kişinin kendisine değil fotoğrafta gördüğün bir şeye bağlandığında daha güvenli.

  • Bu kareyi nerede çektin? Işığı çok güzel yakalamışsın.
  • Fotoğrafta kitabın kapağı görünüyor, onu ben de okudum. Sonunu sevdin mi?
  • Gülüşün çok doğal çıkmış, poz vermeden çekilmiş gibi.
  • Bu manzarayı seçmen zevkini anlatıyor.
  • Yanındaki köpek kimin? Fotoğrafın yıldızı olmuş.

Saça, kıyafete, gülüşe

  • Saç: “Saçını böyle kestirmeye nasıl karar verdin? Tam sana göre olmuş.” Yorum seçime gidiyor, saçın kendisine değil.
  • Kıyafet: “Rengi çok iyi seçmişsin, yeşil seni açıyor.” Renk seçimini öv, vücudu değil.
  • Gülüş: “Kahkahan bulaşıcı, anlattığın şeye ben de güldüm.” Etkiyi anlat, dişleri ya da dudakları değil.
  • Tarz: “Giyinme biçimin sade ama akılda kalıyor.” Bir izlenimi aktar.
  • Sunum: “Sunumda o kadar rahattın ki konuyu ilk kez dinleyen ben bile takip ettim. Nasıl hazırlanıyorsun?” Davranışa yönel, bir soruyla bitir.

İltifattan sonra

İltifat bir kapı açar, ama içeri girmeyi gerektirmez. Karşındaki teşekkür edip konuyu başka yere taşıdıysa iltifatın işi bitmiştir; aynı iltifatı başka kelimelerle tekrarlamak değerini düşürür. Cevap uzunsa ve bir soru içeriyorsa iltifat konuşmayı açmış demektir: “O kitabı seçmen ilgimi çekti” cümlesinin ardından gelen “sen en çok ne okursun?” sorusu, iltifatı ilgiye çevirir. Cevap kısaysa ve soru yoksa, o da bir cevaptır.

Uygulamada ilk mesaj

İlk mesajda iltifatla soru bir arada daha iyi çalışıyor, çünkü konuşmayı açıyor ve karşındakine cevap vermek için bir yol bırakıyor:

  • Profilindeki dağ fotoğrafı hangi rota? Ben de yazın gitmeyi düşünüyorum.
  • Kitap listen ilgimi çekti, en çok hangisini önerirsin?
  • Profilindeki kısa yazı beni güldürdü, o cümleyi nasıl buldun?

Üçü de görünüşe değil, karşındakinin seçtiği ya da yazdığı bir şeye bağlı.

Kaçınılacaklar

Bu sayfanın konusuna özgü üç tuzak var. İlki vücut, kilo ve beden şekli üzerine yorumlar: Herbozo ve arkadaşlarının çalışması, olumlu niyetle yapılsa bile bu yorumların bazı kadınlarda olumsuz karşılandığını gösteriyor. İkincisi, ilk mesajda gerekçesiz bir “çok güzelsin”: herkese yazılabilecek bir cümle, ne onun hakkında ne senin hakkında bir şey anlatıyor. Üçüncüsü “diğer kızlardan farklısın” kalıbı: bir kişiyi övmek için bütün bir grubu küçültüyor. Kıyaslama ve karşılık bekleyen iltifat üzerine genel notlar iltifat sözleri sayfasında.

Sık sorulan sorular

Bir kıza nasıl iltifat edilir?
Somut, kısa ve karşılık beklemeden. Görünüşün bir parçasını değil, bir seçimi ya da davranışı öv: “O kitabı seçmen ilgimi çekti” cümlesi, “saçların çok güzel” cümlesinden daha az risk taşıyor. Karşındaki konuyu değiştirirse sen de değiştir.
Bir kızın fotoğrafına ne yorum yazılır?
Fotoğrafta gördüğün bir şeye yaz: mekân, an, ifade, seçtiği kare. “Bu kare nerede çekildi, ışık çok güzel” hem iltifat hem soru. Vücuda dair yorumlar araştırmalarda bazı gruplarda olumsuz tepki alıyor; karşındaki seni tanımıyorsa daha da riskli.
Yeni tanıştığın kıza iltifat etmek doğru mu?
Evet, ama yer önemli. Bir kafede yüz yüze sohbetin içinde söylenen iltifat ile bir flört uygulamasındaki ilk mesaj aynı ağırlıkta değil. Pew'in ABD anketinde 18 ile 34 yaş arası kadın kullanıcıların yüzde 57'si istemediği cinsel içerikli mesaj ya da görüntü aldığını söylüyor; senin mesajın bu bağlamda okunuyor.
İltifat ile sarkıntılık arasındaki sınır nerede?
TDK sarkıntılığı “genellikle kadınlara sataşma, laf atma, rahatsız etme, huzur bozma” diye tanımlıyor. Sınırı çoğu zaman iltifatın kendisi değil sonrası çiziyor: karşındaki rahatsız olduğunu belli ettiyse ya da cevap vermediyse üstelemek, iltifatı sarkıntılığa çeviriyor.

Kaynaklar

  1. Pew Research Center (2020): The Virtues and Downsides of Online Dating ABD anketi: çevrimiçi flört kullanıcılarının yüzde 37'si ilgilenmediğini söyledikten sonra da kendisiyle iletişimin sürdüğünü, yüzde 35'i istemediği cinsel içerikli mesaj ya da görüntü aldığını, yüzde 28'i hakaret içeren bir isimle çağrıldığını söylüyor; 18 ile 34 yaş arası kadınlarda ilk iki oran yüzde 60 ve yüzde 57.
  2. Fea ve Brannon (2006), Body Image 185 kadın üniversite öğrencisiyle yapılan çalışma: kendini yüksek oranda nesneleştirenlerde karakter ya da görünüş iltifatı, nötr yoruma göre olumsuz ruh hâlini geçici olarak azalttı; 53 kişilik ek çalışma bunun kısmen başkalarının onayına bağlı öz saygıyla ilgili olabileceğini düşündürdü.
  3. Herbozo ve arkadaşları (2017), Body Image 18 ile 25 yaş arası 280 kadın üniversite öğrencisi: olumlu kilo ve vücut şekli yorumlarının sıklığı etnik gruplar arasında benzerdi, ama Afrikalı Amerikalı ve Latin Amerikalı kadınlar bu yorumlara Avrupa kökenli Amerikalı kadınlardan daha olumsuz tepki verdi.
  4. Fornaini ve arkadaşları (2021), International Journal of Environmental Research and Public Health Kadın ve erkeklerden oluşan 211 kişilik vinyet deneyi: partnerinden vücuduyla ilgili iltifat aldığını hayal eden kadınlar kendilerini daha kabul edilmiş buldu ve terk edilme korkusu azaldı; erkeklerde kilo ve vücut şekli eleştirisi beden memnuniyetsizliğini artırdı.
  5. TDK Güncel Türkçe Sözlük: sarkıntılık Sarkıntılığın “genellikle kadınlara sataşma, laf atma, rahatsız etme, huzur bozma” diye tanımlanması.