İlişkide sınır koymak: rıza ve hazır cümleler
Rıza bir kez verilip biten bir onay değil. Türk hukukunun rıza tanımından üç soru ve fotoğraf, canlı konum, WhatsApp istekleri için hazır cevaplar.
İlişkide sınır koymak, neye evet neye hayır dediğini karşındakine söylemek ve bunun her an değişebileceğini kabul etmek demek. Rıza bir kez verilip biten bir onay değil; buluşmadan önce de buluşmanın içinde de süren bir konuşma. Türk hukukunda “açık rıza”nın kelime kelime tanımlandığı yerlerden biri bunu iyi özetliyor: belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirilmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan rıza. Bu sayfa bu üç ölçüyü üç soruya çeviriyor ve zarardan önce karşına çıkabilecek üç istek için, yani fotoğraf, canlı konum ve “WhatsApp'a geçelim” için söyleyebileceğin hazır cümleler veriyor.
Tanım nereden geliyor, nereye kadar geçerli
Yukarıdaki tanım 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun 3. maddesinden. Kanunun sınırını baştan söyleyelim: 1. maddesine göre amacı, kişisel verilerin işlenmesinde temel hak ve özgürlükleri korumak. Yani iki kişinin bir buluşmada neye evet dediğini düzenleyen bir metin değil. Türk Ceza Kanunu'nun cinsel saldırıyı düzenleyen 102. maddesi ise metninde “rıza” kelimesini hiç kullanmıyor; suçu, cinsel davranışlarla bir kimsenin vücut dokunulmazlığını ihlal etmek olarak tanımlıyor.
Burada bir hukuki kural değil, bir düşünme aracı kullanıyoruz. Hangi davranışın hangi suça girdiğine savcılık ve mahkeme karar veriyor. Ama bir kanunun “geçerli bir onay” için üç şart araması, gündelik hayatta da sorulabilecek üç soru veriyor.
Üç soru
Belirli mi? Bir şeye verilen onay, başka bir şeye taşınmaz. Kahveye evet demek akşam yemeğine, akşam yemeğine evet demek eve gelmeye, bir öpücüğe evet demek devamına evet demek değil. Aynı mantık fotoğraflar için de işliyor: birine bir fotoğraf göndermek, o fotoğrafın başkasına gösterilmesine onay vermek değil. Türk Ceza Kanunu'nun 134. maddesinin ikinci fıkrası, kişilerin özel hayatına ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı olarak ifşa etmeyi ayrı bir suç olarak tanımlıyor.
Bilgilendirilmiş mi? Ne olacağını bilmeden verilen onay eksik. Bir fotoğraf için bu, nereye gideceğini ve kimin göreceğini bilmek demek; bir buluşma için, nereye gidileceğini ve kimlerin orada olacağını. “Sürpriz” bir mekân değişikliği, bir arkadaşın masaya katılması ya da ilk buluşmada bir eve davet, ilk onayın kapsamı dışında.
Özgür mü? Israrla, suçluluk duygusuyla ya da “herkes yapıyor” baskısıyla alınan evet, özgür iradeyle verilmiş bir evet değil. Burada işe yarayan basit bir test var: hayır desen ne olacağını düşünüyorsun ve cevap seni korkutuyorsa, verdiğin evet de özgür değil.
Üç istek, hazır cümleler
Aşağıdaki cümleler bilerek kısa ve gerekçesiz. Gerekçe vermek, karşındakine gerekçeni tartışma fırsatı verir. Bir sınırın gerekçesi olması gerekmiyor.
Fotoğraf isteği
Europol'ün aşk dolandırıcılığı broşürü iki şeyi yan yana yazıyor: tanıştığın kişi samimi fotoğraf ya da video isteyebilir ve seni şantajla tehdit etmek için kullanılabilecek hiçbir materyali paylaşmamalısın.
- “Fotoğraf göndermiyorum. Seninle ilgili değil, kendime koyduğum bir kural.”
- “Yüzümü görmek istiyorsan görüntülü konuşalım.”
- İkinci kez sorulursa: “Buna cevap verdim.”
İstenmeden gelen cinsel içerikli mesajlar için de bir not: Türk Ceza Kanunu'nun 105. maddesi cinsel amaçlı tacizi suç olarak tanımlıyor ve posta veya elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan faydalanmayı cezayı artıran hâller arasında sayıyor. Böyle bir mesaj geldiğinde cevap yazmak zorunda değilsin; ekran görüntüsünü al ve mesajı geldiği yerde şikâyet et.
Canlı konum isteği
Canlı konum, buluşmadan önce paylaşılabilecek bilgilerin en ayrıntılısı: nerede oturduğunu, ne zaman evde olduğunu, hangi yollardan geçtiğini gösteriyor. Europol'ün broşürü, sosyal ağlarda ve tanışma sitelerinde ne kadar kişisel bilgi paylaştığına çok dikkat etmeyi öneriyor ve canlı konum, tek dokunuşla bunların hepsini birden veriyor. Bilgilendirilmiş rızanın ölçüsü burada da işliyor: konumu kimin, ne kadar süre göreceğini bilmeden açma.
- “Konumumu paylaşmıyorum. Buluşacağımız yeri birlikte seçelim.”
- “Oraya kendim gelirim, kapıda buluşalım.”
Buluşmanın geri kalanını ilk buluşma güvenlik listesi anlatıyor.
“WhatsApp'a geçelim”
Bu istek çoğu zaman masum. Ama Europol, tanışır tanışmaz özelden konuşma isteğini aşk dolandırıcılığının ilk işaretleri arasında sayıyor ve bir uygulamadan çıkmak, o uygulamanın şikâyet ve engelleme düğmelerinden de çıkmak demek.
- “Burada yazışmaya devam edelim, buluşunca numara alırız.”
- “Numaramı tanıdığım insanlarla paylaşıyorum, bir kahveden sonra seve seve.”
Karşındaki kişi bunu kabul ederse bu bir işaret; ısrar ederse bu da bir işaret. Neyin uyarı işareti sayıldığını red flag sayfası ayrıca ele alıyor.
Sınırı buluşmadan önce söylemek
Sınır konuşmasının en kolay anı, henüz hiçbir şeyin olmadığı an. Buluşma planlanırken söylenen bir cümle, buluşmanın ortasında söylenecek bir hayırdan çok daha az zorlayıcı:
- “Bu akşam bir kahve içelim, ben dokuz gibi kalkarım.”
- “İlk buluşmada eve gitmiyorum, bunu baştan söyleyeyim.”
- “İçki içmeyeceğim, sen istersen iç.”
Bu cümlelerin işi, belirli olmak. Rızanın birinci ölçüsü burada iki yönlü çalışıyor: karşındaki kişi neye evet dediğini bildiği gibi, neye davet edilmediğini de biliyor. Plan değişirse, örneğin akşam uzarsa ya da biri yer değiştirmeyi önerirse, bu yeni bir soru ve yeni bir cevap gerektiriyor. Önceden söylenen bir cümle, sonradan fikir değiştirmeni de engellemiyor; sadece başlangıç noktasını netleştiriyor.
Hayır'dan sonra
Bir sınırı söyledikten sonra karşındakinin tepkisi, sınırın kendisinden daha çok şey söylüyor. “Tamam” demesi yeterli. Pazarlık, suçlama ya da “o zaman neden buradasın” gibi bir cevap, rızanın üçüncü şartıyla, yani özgür iradeyle ilgili bir bilgi.
Hayır'dan sonra ısrar sürerse kanunun bir adı var. Türk Ceza Kanunu'na 2022'de eklenen 123/A maddesi, ısrarla fiziken takip etmeyi ya da iletişim araçlarını kullanarak temas kurmaya çalışıp ciddi huzursuzluğa yol açmayı ısrarlı takip olarak tanımlıyor; soruşturma şikâyete bağlı. Mesajları sakla; nereden yardım alabileceğin aşağıda.
Bir ilişkiyi ya da bir konuşmayı nazikçe bitirmenin yolları için ghostlamadan hayır demek sayfasına bakabilirsin. Bir sınır aşıldı ve görüntülerle tehdit ediliyorsan sıra sextortion sayfasında.
Flört şiddeti nedir, nereden yardım alınır?
Flört şiddeti, birlikte olan ya da görüşen iki kişiden birinin diğerine fiziksel, cinsel, psikolojik, ekonomik ya da dijital zarar vermesi; bu tarif bizim. Terim kanunda geçmiyor: 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun'un metninde “flört” kelimesi yok. Ama kanunun şiddet tanımı geniş. 2. maddeye göre kişinin fiziksel, cinsel, psikolojik ya da ekonomik açıdan zarar görmesiyle sonuçlanan ya da sonuçlanması muhtemel davranışlar, buna yönelik tehdit ve baskı ve özgürlüğün keyfî engellenmesi, özel alanda olsa da şiddet sayılıyor. Kanun korunacak kişileri sayarken evlilik aramıyor: 1. maddeye göre şiddete uğrayan ya da uğrama tehlikesi bulunan kadınlar ve tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişiler de kapsamda. Özgürlüğün keyfî engellenmesi, yukarıdaki üçüncü sorunun, yani “özgür mü?” sorusunun tam tersi.
Bakanlığın kendi merkezleri konuyu bu çerçevede anlatıyor: Kırklareli Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi'nin (ŞÖNİM) Aralık 2024'teki “Şiddetli Sevgi: Flört Şiddeti” konferansında fiziksel, cinsel, ekonomik ve psikolojik şiddet ile siber şiddet ayrı ayrı ele alındı ve 6284 ile KADES tanıtıldı. Hangi davranışların uyarı işareti sayıldığını red flag sayfasındaki tablo gösteriyor.
Nereden yardım alınır:
- Tehlike anında 112. Kadınlar için KADES (Kadın Acil Destek Uygulaması), bakanlığın tanıtımına göre konum açıkken tek tuşla 112, 155 ve 156 acil çağrı merkezlerine ulaştırıyor ve en yakın devriye yönlendiriliyor.
- Koruma kararı. Kanunun 8. maddesine göre tedbir en çabuk ve en kolay ulaşılabilecek yer hâkiminden, mülkî amirden ya da kolluk biriminden istenebiliyor; koruyucu tedbir kararı için şiddetin uygulandığına dair delil veya belge aranmıyor.
- Destek ve danışma. 14. maddeye göre bakanlığın şiddet önleme ve izleme merkezleri 7 gün 24 saat çalışıyor. Alo 183 de 7 gün 24 saat açık ve 183'e tüm operatörlerden ücretsiz SMS gönderilebiliyor.
- Bir arkadaşın için endişeleniyorsan. 7. maddeye göre şiddet ya da şiddet tehlikesi varsa durumu herkes resmî makamlara bildirebiliyor.
Sık sorulan sorular
Türk hukukunda rıza ne anlama gelir?
Fotoğraf isteğini tartışmadan nasıl reddederim?
WhatsApp'a geçmek istememek kabalık mı?
Bir kez evet dedikten sonra fikrimi değiştirebilir miyim?
Kaynaklar
- 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (mevzuat.gov.tr, PDF) 07-10-2026'da okundu. Madde 1: kanunun amacı, kişisel verilerin işlenmesinde başta özel hayatın gizliliği olmak üzere temel hak ve özgürlükleri korumak. Madde 3(1)(a): açık rıza, “belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirilmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan rıza”.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (mevzuat.gov.tr, tam metin PDF) 07-10-2026'da okundu. Madde 102: cinsel davranışlarla vücut dokunulmazlığını ihlal; madde metninde “rıza” kelimesi geçmiyor. Madde 105: cinsel amaçlı taciz; 105/2-d posta veya elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan faydalanmak cezayı artıran hâl. Madde 134/2: özel hayata ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı ifşa. Madde 123/A: ısrarlı takip, şikâyete bağlı.
- Europol, Romance scam bilgilendirme broşürü (PDF) 07-10-2026'da okundu. Sosyal ağlarda ve tanışma sitelerinde paylaştığın kişisel bilgiye çok dikkat et; yavaş git ve soru sor; seni şantajla tehdit etmek için kullanılabilecek materyal paylaşma; tanıştığın kişinin kısa sürede özelden konuşmak istemesi bir işaret.
- T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Alo 183 Şiddetle Mücadele Hattı 07-10-2026'da okundu. 7 gün 24 saat rehberlik ve danışmanlık; 183'e tüm operatörlerden ücretsiz SMS; yurt dışından +90 312 253 92 00.
- 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun (mevzuat.gov.tr, PDF) 16-10-2026'da okundu. Metinde “flört” kelimesi geçmiyor. Madde 1: korunanlar arasında kadınlar ve tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişiler. Madde 2(1)(d): şiddet tanımı, tehdit, baskı ve özgürlüğün keyfî engellenmesi dahil, özel alanda olanlar da. Madde 7: herkes ihbar edebilir. Madde 8: tedbir en kolay ulaşılabilecek hâkimden, mülkî amirden ya da kolluktan istenebilir; koruyucu tedbir için delil veya belge aranmaz. Madde 14: şiddet önleme ve izleme merkezleri 7 gün 24 saat çalışır.
- T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Kırklareli İl Müdürlüğü: “Şiddetli Sevgi: Flört Şiddeti” konferansı 16-10-2026'da okundu. 19 Aralık 2024, Kırklareli ŞÖNİM ile üniversitenin ortak konferansı: fiziksel, cinsel, ekonomik ve psikolojik şiddet ile siber şiddet arasındaki ayrımlar, 6284 sayılı Kanun, başvurulabilecek kurumlar ve KADES.
- T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Muş İl Müdürlüğü: KADES tanıtımı 16-10-2026'da okundu. Kadın Acil Destek Uygulaması (KADES): aile içi ve kadına yönelik şiddet mağduru kadınların konum açıkken bir tuşla 112/155/156 acil çağrı merkezine ulaşmasını ve en yakın devriyenin sevk edilmesini sağlıyor; tanıtımı Emniyet Müdürlüğü personeli yaptı.