Daten met een drukke baan: tijd tellen, niet maken
Werk, overwerk en reistijd tellen met gemiddelden al snel op tot ruim 45 uur per week. Wat CBS en TNO meten, en hoe je daten in je rooster past.
Wie veel werkt, heeft meestal niet zozeer te weinig uren in de week als wel te weinig voorspelbare avonden, en daten past erin als je het behandelt als een rooster in plaats van als een gevoel. Mannen van 25 tot 45 werken volgens het CBS gemiddeld 38,8 uur per week, vrouwen 31,1. Daar komen overwerk bij en, volgens TNO en CBS, een reistijd van gemiddeld 32 minuten enkele reis. Wie vijf dagen naar kantoor gaat, zit volgens ons rekensommetje dan al snel op ruim 45 uur, nog voor de boodschappen. Hieronder staat wat de cijfers zeggen over wie echt een avondbeperking heeft, en hoe je daten er per type week in past.
Wat een werkweek echt kost
CBS StatLine 85275NED geeft de gemiddelde arbeidsduur van de werkzame beroepsbevolking in 2025. Overuren zijn daarin niet meegeteld.
| Leeftijd 25 tot 45 | Gemiddelde arbeidsduur | Werkt voltijd (35 uur of meer) |
|---|---|---|
| Mannen | 38,8 uur | 80,5% |
| Vrouwen | 31,1 uur | 38,8% |
| Samen | 35,1 uur | 60,7% |
Aandelen voltijd door ons berekend uit de aantallen in de tabel.
Het verschil tussen mannen en vrouwen is groot, en het betekent iets voor wie met wie kan afspreken: een voltijdwerker en iemand met een werkweek van 28 uur hebben niet dezelfde vrije woensdag. Zeg in een eerste gesprek dus gewoon wat je week is, in plaats van "ik ben druk".
Daar komt het overwerk bij. Volgens CBS StatLine 85719NED werkte in 2025 66,5 procent van de 8,29 miljoen werknemers soms of regelmatig over, en 18,7 procent regelmatig. Gemiddeld gaat het om 1,2 overuur per week voor alle werknemers (wie nooit overwerkt telt mee), 1,5 uur voor voltijdwerkers en 2,2 uur voor managers. Dat lijkt weinig, maar het gemiddelde verbergt de dag waarop het uitloopt, en dat kan precies de avond zijn waarop je had afgesproken.
Ons rekensommetje: neem de gemiddelde arbeidsduur van werkende mannen van 25 tot 45 (38,8 uur, deeltijders meegeteld), het gemiddelde overwerk van voltijdwerkers (1,5 uur) en vijf dagen heen en terug van 32 minuten (5,3 uur). Samen is dat 45,6 uur per week. Wie twee dagen thuiswerkt, houdt ruim drie uur reistijd over. Het totaal is een optelsom van gemiddelden uit verschillende groepen, geen meting van één persoon; de getallen zelf zijn wel gemeten.
Wie echt een avondbeperking heeft
De Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2023 van TNO en CBS laat zien dat de beperking niet bij iedereen hetzelfde is:
- 63 procent van de werknemers werkt soms of regelmatig buiten de gebruikelijke kantoordagen en -tijden.
- 52 procent werkt weleens 's avonds, 52 procent in het weekend en 14 procent 's nachts.
- 18 procent werkt in ploegendienst en 25 procent heeft diensten waarbij ze bereikbaar of oproepbaar moeten zijn.
- 42 procent is vaak of altijd buiten werktijd bereikbaar voor collega's of klanten.
Voor daten betekent dat drie verschillende problemen. Wie kantoortijden heeft met af en toe overwerk, heeft een planningsprobleem: de avond is er, maar niet altijd. Wie ploegendienst draait, heeft een rooster dat vaak verschuift. En wie oproepbaar is, heeft zelfs geen vrije avond die zeker is. Voor alle drie telt ook energie. Volgens het CBS was 19,7 procent van de werkenden in 2025 psychisch vermoeid door werk, en 7,1 procent ervoer een disbalans tussen werk en privé; dat zijn cijfers voor alle werkenden, niet voor een van deze groepen.
Hoeveel vrije tijd er overblijft, heeft het Sociaal en Cultureel Planbureau gemeten in Een week in kaart, met gegevens uit 2016. Volgens de samenvatting besteedden Nederlanders gemiddeld ongeveer 42,5 uur per week aan vrije tijd, waarvan acht uur aan sociale contacten; dat gemiddelde telt ook scholieren en gepensioneerden mee. Hoogopgeleiden hadden ruim vijf uur minder vrije tijd, en bij hoogopgeleiden en ouders was de som van betaald en onbetaald werk het grootst. Het zijn oude cijfers, maar ze wijzen dezelfde kant op: de krapte zit vooral bij wie werk en zorg combineert.
Een weekschema per type
Wat volgt zijn onze eigen voorstellen, geen uitkomst van onderzoek.
Kantoorbaan met vaste tijden en wisselend overwerk. Houd twee avonden per week vrij als "misschien" en een zaterdag- of zondagmiddag als vast punt. Een eerste kennismaking van een uur na werktijd dicht bij je kantoor of station past beter dan een etentje aan de andere kant van de stad: een gemiddelde werknemer reist al 32 minuten per kant.
Ploegendienst of wisseldienst. Deel je rooster een week of twee vooruit en kies afspraken op de dag dat je vroege dienst afloopt, bijvoorbeeld om half drie. Een koffie overdag werkt beter dan een avondafspraak die je na een late dienst moet afzeggen. Zeg het ook meteen: wie je rooster kent, ziet een afzegging niet als desinteresse.
Oproepbaar of vaak bereikbaar. Plan niets wat geen uur kan opschuiven. Kies kleine afspraken die je kunt verschuiven, zoals een wandeling, en zeg vooraf dat je soms moet afzeggen. Eén bericht waarin je afzegt en meteen een nieuwe dag noemt, doet minder pijn dan drie dagen stilte.
Wat je de ander vertelt
Zeg vooraf hoe je week eruitziet, dan is een afzegging geen verrassing. Vier voorbeeldzinnen van ons, elk met een feit en een voorstel:
- "Ik werk tot zes uur en reis een half uur. Donderdag na half acht kan ik, of zaterdagmiddag."
- "Mijn rooster wisselt elke twee weken. Vrijdag stuur ik je de dagen dat ik vroeg klaar ben."
- "Dinsdag heb ik misschien bereikbaarheidsdienst. Is het goed als ik dinsdagochtend laat weten of het doorgaat?"
- "Ik zie je graag, maar liever niet direct na een dienst van acht uur. Zullen we in het weekend overdag afspreken?"
Ze noemen allemaal een dag of een tijdstip, en ze maken duidelijk dat een afzegging aan het rooster ligt en niet aan de ander.
Veelgestelde vragen
Hoeveel uur werken Nederlanders gemiddeld per week?
Hoeveel tijd kost online daten echt?
Kun je daten met onregelmatige diensten?
Hoe date je als ondernemer?
Bronnen
- CBS StatLine 85275NED, Werkzame beroepsbevolking; arbeidsduur Opgehaald bij het CBS op 11-10-2026, jaarcijfers 2025 (Enquête Beroepsbevolking, in duizendtallen), leeftijd 25 tot 45 jaar. Voltijd is 35 uur of meer in een normale werkweek; overuren en onbetaalde uren zijn in de gemiddelde arbeidsduur niet meegeteld. Mannen 38,8 uur gemiddeld en 80,5 procent voltijd, vrouwen 31,1 uur en 38,8 procent voltijd; samen 35,1 uur en 60,7 procent voltijd (aandelen door ons berekend). Alle leeftijden naar positie in de werkkring: werknemers 30,9 uur, zelfstandigen 38,0 uur, zzp'ers 35,5 uur, zelfstandigen met personeel 48,5 uur en 88,4 procent voltijd (281 van 318 duizend).
- CBS StatLine 85719NED, Werknemers; overwerken, positie werkkring, kenmerken Opgehaald op 11-10-2026, jaarcijfers 2025, werknemers van 15 tot 75 jaar. Van 8,29 miljoen werknemers werkt 66,5 procent soms of regelmatig over (18,7 procent regelmatig); gemiddeld 1,2 overuur per week voor alle werknemers, 1,5 voor voltijdwerkers en 2,2 voor managers.
- TNO en CBS (mei 2024), Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2023, resultaten in vogelvlucht PDF gelezen op 11-10-2026. In 2023 werkte 63 procent van de werknemers soms of regelmatig buiten de gebruikelijke kantoordagen en -tijden: 52 procent weleens 's avonds, 52 procent in het weekend, 14 procent 's nachts; 18 procent werkte in ploegendienst, 25 procent had diensten waarbij ze bereikbaar of oproepbaar moesten zijn en 42 procent was vaak of altijd buiten werktijd bereikbaar. De gemiddelde enkele reistijd woon-werk was 32 minuten.
- CBS, Monitor Brede Welvaart, SDG 8.2 Arbeid en vrije tijd Geraadpleegd op 11-10-2026, gegevensdatum 20-5-2026. In 2025: 27,5 gewerkte uren per werkzame persoon per week; 73,9 procent van de 18-plussers (zeer) tevreden met de vrije tijd; 19,7 procent van de werkenden psychisch vermoeid door werk; 7,1 procent ervaart een disbalans tussen werk en privé.
- SCP (2017), Time use in the Netherlands, samenvatting van Een week in kaart Samenvatting (pdf) gelezen op 11-10-2026, gegevens uit 2016, ruim 1.500 respondenten. Gemiddeld ongeveer 42,5 uur vrije tijd per week, waarvan acht uur sociale contacten; hoogopgeleiden ruim vijf uur minder vrije tijd; de som van betaald en onbetaald werk is het hoogst bij hoogopgeleiden en mensen met kinderen.