Liefdeswoorden in andere talen

Complimenten geven: voorbeelden die niet raar klinken

Originele complimenten voor je date of partner, op karakter, uiterlijk en gedrag, en hoe je ze geeft zonder ongemak. Met wat onderzoek erover zegt.

The Mocha team5 min leestijd

Een goed compliment is specifiek, gaat over iets wat de ander zelf deed of koos, en is zo kort dat hij ook zonder reactie blijft staan. "Je vraagt door. De meeste mensen wachten alleen tot ze weer aan de beurt zijn" is een goed compliment; "je bent leuk" is een algemene vriendelijkheid. Hieronder staan voorbeelden op karakter, uiterlijk en gedrag, wat onderzoek zegt over waarom we ze te weinig geven, en hoe je ze geeft zonder dat het ongemakkelijk wordt.

Een woord dat begon als plichtpleging

Het Etymologisch Woordenboek van het Nederlands dateert compliment op 1635, in de betekenis "plichtpleging, hoffelijk gebruik"; een latere aanvulling op de Etymologiebank vond het al in een brief uit 1602, "vol complimenten ende bedanckinge". Het is ontleend aan het Frans en gaat vermoedelijk via het Italiaans terug op het Spaanse cumplimiento. Dat betekent volgens het woordenboek eigenlijk "overvloed", vanwege de wijdlopigheid en de vele woorden bij zulke uitingen; volgens een andere verklaring is het de "vervulling van plicht tot beleefdheid". Tegen het einde van die eeuw (1695) komt daar de betekenis "beleefde of vormelijke lofspraak, vleiende beleefdheid" bij.

Dat is nuttig om te weten, omdat het helpt verklaren waarom algemene complimenten zo hol kunnen klinken. Het woord is begonnen als een formule met veel woorden, en een formule geeft de ander niets nieuws. Wat een compliment tot een compliment maakt, is dat je iets opmerkt wat de ander nog niet wist dat je zag.

Waarom we ze te weinig geven

Zhao en Epley (University of Chicago, 2021) zochten in negen experimenten uit waarom mensen minder complimenten geven dan ze zelf zouden willen. Deelnemers schreven een oprecht compliment en voorspelden hoe de ontvanger zou reageren. In de experimenten die dat maten, onderschatten ze steeds hoe positief de ontvanger zich zou voelen, en overschatten ze hoe ongemakkelijk die het zou vinden. Ze onderschatten ook hoe competent hun compliment zou overkomen. Als mensen zich op de warmte van hun compliment richtten, wilden ze het vaker geven.

Boothby en Bohns (2021) vonden in vijf studies hetzelfde patroon, in een ervan zelfs nog achteraf, en voegden toe dat buitenstaanders de reactie juist goed voorspelden: de angst zit bij degene die het compliment geeft. De schrijvers voelden zich bovendien zelf beter nadat ze het hadden gedaan. Beide studies gaan over complimenten in het algemeen, niet specifiek over daten. Voor een date of partner is de praktische conclusie: de kans dat jouw compliment ongemakkelijk overkomt, is kleiner dan jouw gevoel zegt.

Specifiek werkt beter

Dit is een schrijfregel en geen onderzoeksresultaat: de twee studies hierboven meten niet of een specifiek compliment beter werkt dan een algemeen. Maar de logica is simpel. Een specifiek compliment laat zien dat je hebt gekeken, het past maar op één persoon, en de ander kan er iets mee. "Je bent mooi" is een oordeel; "die groene jas maakt je ogen nog groener" is iets wat je gezien hebt.

Op karakter

  • "Je blijft rustig als iemand anders in paniek raakt. Dat viel me net op."
  • "Je geeft een eerlijk antwoord zonder dat het hard wordt."
  • "Je vraagt door. De meeste mensen wachten alleen tot ze weer aan de beurt zijn."
  • "Je kunt om jezelf lachen, dat maakt het gesprek lichter."

Op uiterlijk

Kies iets wat de ander zelf koos of liet zien, geen waardering van het lichaam.

  • "Die jas staat je geweldig, vooral de kleur."
  • "Je lacht eerst met je ogen en dan pas met je mond. Dat zag ik net weer."
  • "Dat korte haar staat je goed. Het past bij hoe direct je bent."
  • "Je ziet er vanavond ontspannen uit."

Op gedrag

  • "Hoe je net met die ober omging was fijn om te zien."
  • "Je wist nog dat ik zenuwachtig was voor die presentatie. Dat vond ik echt lief."
  • "Je bent op tijd, en je zegt het als je het niet bent."
  • "Je had eigenlijk al weg gemoeten en bleef toch tot ik mijn verhaal af had. Dank je."

In een gesprek in tekst

Bij een gesprek zonder beeld kun je alleen complimenteren wat er staat.

  • "Jij bent de eerste die op 'hoe gaat het' een echt antwoord geeft."
  • "Die vraag had ik mezelf nog nooit gesteld. Goeie."
  • "Een grap en een serieuze gedachte in één zin. Knap, ik ben benieuwd naar de volgende."

Complimenten voor vrouwen

Het advies is niet anders dan voor mannen of voor iemand die zich anders omschrijft: noem iets specifieks wat de ander deed of koos. Bij iemand die je net kent, helpt het om dichter bij haar verhaal, haar humor en haar smaak te blijven dan bij haar lichaam. Een compliment als "jij ziet er prachtig uit" over iemand die je drie minuten kent, zet de aandacht op haar uiterlijk, en dat kan precies zijn wat zij niet wilde. Dit is een praktische regel op basis van gedrag, geen onderzoek: de bronnen hierboven meten het niet.

Wat je beter laat

  • Vergelijkingen: "mooier dan de meeste vrouwen" is een compliment voor jou, niet voor haar.
  • Een compliment met een "voor": "voor een ingenieur ben je best grappig" zegt eerst iets negatiefs.
  • Een compliment met een rekening: "je bent leuk, dus zeg je ja?" is geen compliment maar een onderhandeling.
  • Meer dan één per minuut. Eén is een observatie, vijf is een techniek.

Als jij er een krijgt

"Dank je, dat was fijn om te horen" is genoeg. Het wegwuiven ("ach, dat stelt niks voor") neemt het compliment terug en laat de ander ongemakkelijk achter. Wil je iets teruggeven, doe dat dan met een eigen, even specifieke zin en niet met "jij ook": zo blijft het een gesprek en wordt het geen ruil.

Veelgestelde vragen

Wat zijn goede complimenten voor een vrouw?
Dezelfde als voor iedereen: specifiek en over iets wat ze zelf koos, zei of deed. Bijvoorbeeld: Je vraagt door. De meeste mensen wachten alleen tot ze weer aan de beurt zijn. Wie een vrouw die hij net kent complimenteert, blijft meestal veiliger bij haar verhaal, humor of smaak dan bij haar lichaam. Dat is een praktische regel, geen wet.
Hoe geef je een compliment zonder dat het raar overkomt?
Houd het kort, noem één concreet ding en vraag niets terug. Onderzoek van Zhao en Epley (2021) laat zien dat mensen vooraf onderschatten hoe positief het wordt ontvangen en overschatten hoe ongemakkelijk de ander het vindt. De kans dat het raar overkomt is dus kleiner dan het voelt.
Welke complimenten zijn beter dan 'je bent mooi'?
Complimenten die laten zien wat je precies zag. Dat korte haar staat je goed, het past bij hoe direct je bent zegt meer dan je bent mooi, omdat het over deze ene persoon gaat en over iets wat die zelf koos. Dit is een schrijfregel, geen onderzoeksresultaat: de studies die wij lazen meten niet of specifieke complimenten beter werken dan algemene.
Wat betekende het woord compliment oorspronkelijk?
Het Etymologisch Woordenboek van het Nederlands dateert het woord op 1635, in de betekenis plichtpleging, en geeft de betekenis lofspraak pas voor 1695. Het is ontleend aan het Frans en gaat vermoedelijk terug op het Spaanse cumplimiento, eigenlijk overvloed, vanwege de wijdlopigheid van zulke uitingen; een andere verklaring is vervulling van plicht tot beleefdheid. Dat helpt verklaren waarom een algemeen compliment als een plichtpleging kan klinken.

Bronnen

  1. Zhao & Epley (2021), Insufficiently complimentary?, Journal of Personality and Social Psychology 121(2) Samenvatting gelezen via PubMed op 08-10-2026. Negen experimenten: wie een oprechte aardigheid schrijft, onderschat hoe positief de ontvanger zich voelt en overschat hoe ongemakkelijk die het vindt; schrijvers onderschatten vooral hoe competent hun compliment overkomt. Wie zich richt op de warmte van zijn compliment, wil het vaker geven.
  2. Boothby & Bohns (2021), Why a simple act of kindness is not as simple as it seems, Personality and Social Psychology Bulletin 47(5) Samenvatting gelezen via PubMed op 08-10-2026. Vijf studies: schrijvers van een compliment voorspellen te laag hoe goed het aankomt en te hoog hoe ongemakkelijk de ontvanger zich voelt, ook achteraf; buitenstaanders voorspelden het juist. De schrijvers voelden zich na het compliment zelf beter.
  3. Etymologiebank, lemma compliment Geraadpleegd 08-10-2026. Het EWN dateert compliment op 1635, in de betekenis plichtpleging, hoffelijk gebruik (een aanvulling van J. Luif op dezelfde pagina vond het al in 1602), ontleend aan het Frans en vermoedelijk via het Italiaans aan het Spaanse cumplimiento (eigenlijk overvloed; volgens een andere verklaring vervulling van plicht tot beleefdheid); in 1695 ook beleefde of vormelijke lofspraak, vleiende beleefdheid.
  4. Algemeen Nederlands Woordenboek (ANW), lemma compliment Geraadpleegd 08-10-2026. Compliment is een het-woord, meervoud complimenten, verkleinwoord complimentje.

Leer iemand kennen voordat je hoi zegt.

Lees iemands story, like of sla over, match en praat. Gratis voor iPhone en Android.

Download Mocha