Datingtermen uitgelegd: van ghosting tot situationship

Wat is speeddaten? Betekenis, herkomst en verloop

Speeddaten volgens het ANW: korte afspraakjes van enkele minuten op een georganiseerde avond. Herkomst, verloop, vervoeging en wat onderzoek erover zegt.

The Mocha team6 min leestijd

Speeddaten is daten in korte rondes van een paar minuten: op een georganiseerde avond praat je steeds met één persoon, na een bel of signaal wissel je van tafel, en pas na afloop geef je aan wie je terug wilt zien. Alleen als dat wederzijds is, ontstaat er een match en krijgen jullie een manier om contact op te nemen. Het Algemeen Nederlands Woordenboek (ANW) beschrijft het precies zo: een kortdurend afspraakje op een datingbijeenkomst met meerdere partnerzoekenden, waarbij je "vaak na het afgaan van een alarm of een wekker" van date wisselt en aan het eind wordt bepaald "welke duo's een vervolgafspraak maken".

Wat het woordenboek erover zegt

Het ANW markeert speeddaten als neologisme en als leenwoord uit het Engels (to speed date), met als vroegste vindplaats 2002. Het woord wordt volgens het woordenboek vaak gebruikt als gesubstantiveerde infinitief: "speeddaten is niks voor mij" in plaats van een werkwoord met onderwerp.

Er is ook een tweede, ruimere betekenis. Het ANW geeft voorbeelden waarin bewoners met een minister "gespeeddatet" hebben en congresgangers kunnen speeddaten met politici. Dan gaat het niet om romantiek maar om de vorm: korte gesprekken van een paar minuten met steeds iemand anders. Het woordenboek noemt die betekenis een generalisering van de eerste.

Voor het zelfstandig naamwoord speeddate noemt het ANW twee synoniemen, fastdate en sneldate. Het meervoud is speeddates. Opvallend detail: de Engelse vorm speeddating noemt het ANW alleen als familielid van het woord en heeft er (nog) geen eigen artikel voor, hoewel je hem in aankondigingen wel ziet. Het ANW schrijft beide trefwoorden als één woord: speeddaten, speeddate.

Zo vervoeg je speeddaten

Het ANW behandelt speeddaten als een regelmatig werkwoord, net als daten:

VormSpeeddaten
ik (nu)speeddate
jij, hij, zij (nu)speeddatet
wij (nu)speeddaten
ik (verleden)speeddatete
wij (verleden)speeddateten
voltooid deelwoordgespeeddatet

Dus: "Ik heb vorige week gespeeddatet", met een t aan het eind, zoals bij gedatet.

Hoe een speeddate-avond verloopt

De woordenboekdefinitie is algemeen; elke organisator vult hem anders in. Speeddaten.nl beschrijft zijn eigen avonden zo:

  • Ontvangst. Een host wacht je op, legt de regels uit en blijft volgens de veelgestelde vragen de hele avond aanwezig.
  • Wie schuift. De vrouwen blijven de hele avond aan hetzelfde tafeltje zitten, de mannen schuiven door.
  • Lengte. Een gesprek duurt 5, 6 of 7 minuten, afhankelijk van het aantal deelnemers. Een gong geeft het einde aan.
  • Naam. Je noemt alleen je voornaam en de eerste letter van je achternaam.
  • Notities. Op je tafel ligt een blaadje waarop je per gesprek een naam en een paar trefwoorden noteert.
  • Pauze. Bij grotere groepen is er halverwege een pauze aan de bar.
  • Aantal. Je ontmoet minstens 7 en soms tot 20 mensen. Volgens de veelgestelde vragen van dezelfde organisator doen er per avond 8 tot 25 mannen en evenveel vrouwen mee, en schrijf je je vooraf online in.

Hoe de keuze na afloop precies gaat, beschrijft Speeddaten.nl op die pagina niet, en het verschilt per aanbieder. Het ANW vat het gangbare patroon samen: de date duurt "meestal tussen de drie en tien minuten", eindigt met een bel, wekker of alarm, wordt meestal georganiseerd door bijvoorbeeld een datingbureau, en aan het eind van de avond wordt bepaald welke duo's een vervolgafspraak maken. In de voorbeeldzinnen van het woordenboek heet het formulier waarop je dat invult een matchformulier.

Waar het vandaan komt

Onderzoekers Eli Finkel, Paul Eastwick en Jacob Matthews schrijven in hun handleiding voor speeddateonderzoek (2007) dat speeddaten eind jaren negentig werd bedacht door rabbijn Yaacov Deyo, om joodse singles in Los Angeles met elkaar in contact te brengen. Daarna verspreidde het zich wereldwijd. Ze beschrijven ook de vaste kern: binnen één avond duren alle dates even lang, meestal 3 tot 8 minuten; na afloop zegt iedere deelnemer per persoon ja of nee, en bij twee keer ja krijgen beiden de mogelijkheid om contact op te nemen.

Waarom psychologen er graag mee werken

Voor onderzoekers is een speeddate-avond een geschenk: je ziet echte, wederzijdse keuzes in plaats van wat mensen op papier zeggen te willen. Finkel en collega's hielden voor hun eigen studie avonden van ongeveer twee uur met zo'n twaalf dates van vier minuten. Kort na afloop vond 73,0 procent het aantal dates precies goed (6,7 procent te weinig, 20,2 procent te veel), en 60,1 procent van de deelnemers vier minuten precies goed, 39,9 procent te kort en niemand te lang.

Een latere studie van Samantha Joel, Paul Eastwick en Eli Finkel (Psychological Science, 2017) liet deelnemers vooraf meer dan honderd vragenlijsten invullen over eigenschappen en voorkeuren, waarna ze elkaar op speeddates van vier minuten ontmoetten. Een computermodel kon daarmee deels voorspellen hoe kieskeurig iemand in het algemeen was en hoe gewild iemand was. De aantrekking tussen twee specifieke mensen voorspelde het niet, met geen enkele combinatie van gegevens. Met andere woorden: of het tussen jou en die ene persoon klikt, blijkt pas in het gesprek. Dat is precies wat speeddaten je laat uitproberen.

Wat een paar minuten je wel en niet vertellen

Een korte ronde laat zien hoe het gesprek tussen jullie loopt: of je wilt doorvragen, of de humor overkomt, of er ruimte is voor jou om iets te vertellen. Wat je in die tijd niet ziet, is hoe iemand omgaat met een tegenvaller, een afspraak of een meningsverschil. Een match betekent daarom niet meer dan dat jullie allebei verder willen praten.

Na een match verschuift de aandacht naar het vervolg. De politie noemt als signalen van datingfraude onder meer aandringen om het platform te verlaten voor persoonlijke e-mail of chat, en verzoeken om geld, meestal met spoed. Een fijne eerste ronde maakt zo'n verzoek niet betrouwbaarder. Voor een eerste afspraak daarna helpt de checklist voor veilig afspreken, en wie nog vragen zoekt voor dat gesprek, vindt ze bij vragen voor een eerste date.

Speeddaten, online en in een app

Speeddaten is niet meer gebonden aan een café met tafeltjes. Speeddaten.nl biedt naast avonden op locatie ook online speeddates aan, en andere organisatoren combineren het met een activiteit; meer daarover op de pagina over activiteiten voor singles. De vaste ingrediënten blijven: een vaste tijd per gesprek, één persoon tegelijk en een keuze die je zelf maakt.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen speeddaten en een speeddate?
Speeddaten is het werkwoord en de activiteit: je doet mee aan een avond met korte gesprekken. Een speeddate is één zo'n kort gesprek, of in de omgangstaal de hele avond. Het ANW noemt fastdate en sneldate als synoniemen van speeddate, en bij het werkwoord fastdaten en sneldaten.
Hoe lang duurt één speeddate?
Meestal enkele minuten. Het ANW houdt het op drie tot tien minuten, onderzoekers van Northwestern University noemen 3 tot 8 minuten als gebruikelijk, en Speeddaten.nl werkt met 5, 6 of 7 minuten, afhankelijk van het aantal deelnemers. Een hele avond duurt al snel een paar uur.
Is het gespeeddatet of gespeeddated?
Gespeeddatet. Het ANW vervoegt speeddaten als een regelmatig werkwoord: ik speeddate, hij speeddatet, wij speeddateten, ik heb gespeeddatet. Dat volgt dezelfde regel als daten en gedatet.
Kun je ook online speeddaten?
Ja. Sommige organisatoren, waaronder Speeddaten.nl, bieden naast de avonden op locatie ook online speeddates aan. Het principe blijft hetzelfde: korte rondes met één persoon tegelijk en daarna een eigen keuze. Hoe de rondes en de matches online verlopen, verschilt per aanbieder.

Bronnen

  1. Algemeen Nederlands Woordenboek (INT): speeddaten Gelezen op 9 oktober 2026. Betekenis 1.0 (korte afspraak op een georganiseerde datingbijeenkomst, wisselen na alarm of wekker, aan het eind bepalen welke duo's een vervolgafspraak maken), betekenis 1.1 (generalisering van 1.0, bijvoorbeeld met een politicus, eigen vroegste datering 2008), neologisme, vaak als gesubstantiveerde infinitief, leenwoord uit het Engels met vroegste datering 2002, vervoeging regelmatig met voltooid deelwoord gespeeddatet.
  2. Algemeen Nederlands Woordenboek (INT): speeddate Gelezen op 9 oktober 2026. Zelfstandig naamwoord, de speeddate, meervoud speeddates; synoniemen fastdate en sneldate; semagram: meestal tussen de drie en tien minuten, einde aangekondigd met bel, wekker of alarm, meestal georganiseerd door bijvoorbeeld een datingbureau; het woord speeddating staat (nog) niet in het ANW.
  3. Speeddaten.nl: hoe werkt het? Gelezen op 9 oktober 2026. Host ontvangt en legt uit, dames blijven aan hetzelfde tafeltje, heren schuiven door na de gong, gesprekken van 5, 6 of 7 minuten afhankelijk van het aantal deelnemers, alleen voornaam en eerste letter van de achternaam, blaadje voor notities, pauze bij grotere groepen, minstens 7 en tot 20 deelnemers van het andere geslacht, ook online speeddaten. De FAQ-pagina van dezelfde organisator noemt groepen van 8 tot 25 mannen en vrouwen en vooraf online inschrijven.
  4. Finkel, Eastwick en Matthews (2007): Speed-dating as an invaluable tool for studying romantic attraction, Personal Relationships 14 Gelezen op 9 oktober 2026. Uitgevonden door rabbijn Yaacov Deyo eind jaren negentig voor joodse singles in Los Angeles; dates duren per avond even lang, meestal 3 tot 8 minuten; ja of nee na afloop, contact bij wederzijds ja; eigen studie: ongeveer 12 dates van 4 minuten in 2 uur, 73,0 procent vond het aantal dates precies goed (6,7 te weinig, 20,2 te veel), 60,1 procent vond 4 minuten precies goed, 39,9 procent te kort, 0,0 procent te lang.
  5. Joel, Eastwick en Finkel (2017): Is romantic desire predictable?, Psychological Science (PubMed-samenvatting) Samenvatting gelezen op 9 oktober 2026 via de PubMed-database. Twee speeddatestudies met dates van 4 minuten en meer dan 100 vragenlijstmaten vooraf; die voorspelden wel deels hoe kieskeurig iemand in het algemeen was en hoe gewild, maar niet de specifieke aantrekking tussen twee bepaalde mensen.
  6. Politie: waaraan herken je datingfraude? Gelezen op 9 oktober 2026. Signalen: aandringen om de datingsite te verlaten en via persoonlijke e-mail of chat te praten, geldverzoeken om allerlei redenen, meestal met spoed.