Scharrel betekenis: scharrel, twarrel, kwarrel en prela
Een scharrel is een vluchtige liefdesrelatie of de persoon met wie je die hebt. Wat ANW en WNW zeggen en hoe scharrel, kwarrel en prela verschillen.
Een scharrel is een vluchtige, niet al te serieuze liefdesrelatie, of de persoon met wie je die hebt. Het Algemeen Nederlands Woordenboek (ANW) heeft geen artikel over scharrel zelf, maar omschrijft de scharrelaar als iemand die een vluchtige en oppervlakkige liefdesrelatie probeert aan te gaan of aangaat en die soms onderhoudt. Dat is de kern: licht en vluchtig, zonder vaste verplichting. Wat er tussen een scharrel en een relatie zit, beschrijven vooral de woordenboeken van nieuwe woorden.
Drie woorden met dezelfde klank
Scharrel wordt gebruikt voor een aantal dingen die weinig met elkaar te maken lijken. De Etymologiebank laat zien hoe het werkwoord en de kip samenhangen.
Het werkwoord scharrelen komt van scharren, in oorsprong afkrabben of schrapen, wat goed past bij de manier waarop hoenders hun voedsel zoeken. De Etymologiebank vindt scharrelen in 1672 in de betekenis 'wrijven, zich onrustig bewegen'. Naar het beeld van de kip kreeg het werkwoord later de betekenis 'zich onzeker, zoekend of bedrijvig voortbewegen of handelen', met voorbeelden vanaf 1826. De samenstellingen scharrelkip en scharrelei gaan op dezelfde kippen terug: een scharrelkip is volgens de Etymologiebank een los rondlopende legkip, met eerste voorbeelden uit 1975 (scharrelkip) en 1976 (scharrelei). Wie scharrel betekenis zoekt en bij een kippenei uitkomt, zit er dus niet naast, maar het is een andere betekenis.
De scharrelaar heeft in het ANW drie betekenissen: iemand zonder geregeld bestaan die wisselend werk doet, iemand die versiert, en een blauwe vogel. Het semagram bij de tweede betekenis zegt dat het vaak om een man gaat, begerig naar lichamelijk contact. Het moderne woord scharrel zegt dat niet: de omschrijvingen van kwarrel en twarrel spreken alleen van 'een persoon'.
De Etymologiebank dateert de datingbetekenis zelf niet, dus wanneer scharrelen voor het eerst over verliefdheid ging, weten we niet. Een aanwijzing dat het geen nieuw gebruik is, staat er wel: volgens het woordenboek Nederlandse woorden wereldwijd van Nicoline van der Sijs (2010) is scharrelen in de betekenis 'vreemdgaan, rommelen' overgenomen in het Petjo, een Indische mengtaal.
Van twarrel tot verkering
Het Woordenboek van Nieuwe Woorden (WNW) van het Instituut voor de Nederlandse Taal beschrijft een hele reeks verwante woorden, en het gebruikt scharrel als overkoepelend woord. Een twarrel (twijfelscharrel) en een kwarrel (kwaliteitsscharrel) zijn volgens het WNW allebei een scharrel, en voor beide geeft het woordenboek 2013 als vroegste datering. Een twarrel is een scharrel aan wie je twijfelt, met wie je alleen af en toe seks hebt en verder niets deelt. Een kwarrel is een scharrel voor wie je net iets meer voelt, met wie je ook goede gesprekken hebt. Een stap hoger staat de prela (sinds 2011): serieus daten, maar het nog geen relatie noemen. En helemaal bovenaan het oude verkering, volgens de Etymologiebank sinds 1733 in gebruik voor de omgang die de inleiding op de verloving vormt; vaste verkering is er sinds 1917.
Bij twarrel en kwarrel citeert het WNW een artikel van Jani TV (22 februari 2020) dat de trappen langs een paar vaste vragen legt. Met de prela uit het Algemeen Dagblad erbij ziet die ladder er zo uit:
| Trap | Gevoel | Elkaars familie | Exclusief | Bron van het voorbeeld |
|---|---|---|---|---|
| twarrel | niet verliefd, geen gesprekken over gevoelens; het draait vooral om seks | nee | niet genoemd | Jani TV, via WNW |
| kwarrel | nog niet verliefd, wel net iets leuker dan gemiddeld, en je praat erover | nog niet | nog niet | Jani TV, via WNW |
| prela | serieus aan het daten | niet genoemd | ja, sinds kort | AD, via WNW |
Volgens hetzelfde Jani TV-artikel zit de gewone scharrel tussen de twee in: wie een twarrel vaker gaat zien, komt "al dichter in de buurt van een scharrel". Dat zijn omschrijvingen uit één artikel en één krant, geen vaste normen. Maar ze laten zien welke vragen mensen gebruiken om het onderscheid te maken.
De voorbeeldzin uit het Algemeen Dagblad (10 december 2022) beschrijft een stel dat elkaar twee maanden ziet en sinds kort exclusief is: "we scharrelen niet met anderen, maar noemen het nog geen relatie". Daarin zie je ook het werkwoord in gebruik: scharrelen met anderen is daten met meerdere mensen, zonder vastlegging.
Scharrel of relatie: vier vragen
Omdat de woordenboeken geen drempel geven, kun je de vragen uit de ladder zelf gebruiken. Dit is een vuistregel, geen definitie.
- Hoe vaak zien we elkaar? Weinig contact hoort volgens Jani TV bij de twarrel.
- Is er gevoel, en praten we erover? Daarin verschilt een twarrel van een kwarrel.
- Kennen we elkaars familie? In het Jani TV-voorbeeld is dat de grens die een kwarrel nog niet over is.
- Zijn we exclusief? In het AD-voorbeeld van de prela wel; bij de kwarrel nog niet.
Wie op alle vier ja zegt, zit volgens die ladder al voorbij de scharrel. Een situationship past niet op deze ladder: dat woord gaat over het ontbrekende label, niet over hoe ver je bent. Dat verschil staat op die pagina.
Ook de knipperlichtrelatie past er niet op. Het ANW omschrijft die als een liefdesrelatie waarin het steeds aan en uit is, en geeft drie synoniemen: aan-en-uitrelatie, op-en-afrelatie en stoplichtrelatie. Daar was er dus al een relatie, die stopt en weer begint.
Als je het woord zelf gebruikt
Het woord kan luchtig bedoeld zijn en toch afwijzend overkomen. Wie tegen de ander zegt "ik zie je als een scharrel", heeft daarmee gezegd dat het niet serieus is, ook als de ander dat anders las. Zeg dus vroeg waar je staat, in je eigen woorden, in plaats van het aan het woord over te laten. Over de fase daarvoor lees je meer op de pagina over de talking stage, en over het reservebankgedrag dat soms op een scharrel lijkt op die over benching.
Veelgestelde vragen
Wat betekent scharrel precies?
Wat betekent scharrelen?
Wanneer wordt het verkering?
Wat is een scharrelaar?
Bronnen
- Algemeen Nederlands Woordenboek (INT), lemma scharrelaar Geraadpleegd 11-10-2026. Betekenis 2.0: iemand die een vluchtige en oppervlakkige liefdesrelatie probeert aan te gaan of aangaat en die soms onderhoudt; versierder; volgens het semagram vaak een man. Betekenis 1.0: iemand zonder geregeld bestaan, met wisselend werk. Betekenis 3.0: blauwe vogel. Het ANW heeft geen apart artikel scharrel.
- Algemeen Nederlands Woordenboek (INT), lemma scharrelen Geraadpleegd 11-10-2026. Alleen grammaticale gegevens (ik scharrel, hij scharrelt, gescharreld), afgeleid van scharren; geen omschrijving.
- Etymologiebank, scharrelen (rommelen) en scharrel- Geraadpleegd 11-10-2026. Naar het Etymologisch Woordenboek van het Nederlands (2003 tot 2009): scharrelen 'wrijven, zich onrustig bewegen' in 1672, frequentatief van scharren, oorspronkelijk 'afkrabben, schrapen', kenmerkend voor hoenders; scharrelkip (1975) en scharrelei (1976). Naar Van der Sijs (2010): scharrelen 'vreemdgaan, rommelen' overgenomen in het Petjo. De datingbetekenis wordt niet gedateerd.
- Woordenboek van Nieuwe Woorden (INT), lemma kwarrel Geraadpleegd 11-10-2026. Scharrel voor wie je net iets meer gevoel hebt dan voor een gewone scharrel en met wie je bijvoorbeeld ook goede gesprekken hebt; kwaliteitsscharrel; vroegste datering 2013; hyperoniem scharrel. Voorbeeld uit Jani TV (22-02-2020): nog niet verliefd, wel praten over gevoelens, familie nog niet ontmoet, nog niet exclusief.
- Woordenboek van Nieuwe Woorden (INT), lemma twarrel Geraadpleegd 11-10-2026. Scharrel aan wie je twijfelt en met wie je alleen af en toe seks hebt, maar verder niets deelt en zeer weinig tijd doorbrengt; twijfelscharrel; vroegste datering 2013. Voorbeeld uit Jani TV (22-02-2020): wie een twarrel vaker ziet, komt dichter bij een scharrel.
- Woordenboek van Nieuwe Woorden (INT), lemma prela Geraadpleegd 11-10-2026. Fase waarin twee mensen serieus met elkaar daten maar hun omgang nog geen relatie noemen; vroegste datering 2011. Voorbeeldzin uit het Algemeen Dagblad (10-12-2022) gebruikt scharrelen als werkwoord.
- Etymologiebank, verkering (omgang tussen geliefden) Geraadpleegd 11-10-2026. Verkering als 'omgang die de inleiding op de verloving vormt' in 1733, 'vaste verkering' in 1917 (WNT).
- Algemeen Nederlands Woordenboek (INT), lemma knipperlichtrelatie Geraadpleegd 11-10-2026. Liefdesrelatie waarin het tussen de partners steeds aan en uit is; synoniemen aan-en-uitrelatie, op-en-afrelatie en stoplichtrelatie.