Lange afstand daten: hoeveel groter je vijver wordt
Van 50 naar 150 km wordt je vijver in Nederland tot 25 keer groter. Berekend uit CBS-cijfers, met wat onderzoek zegt over relaties op afstand en LAT.
Wat "lange afstand" is, hangt in Nederland af van waar je woont. Vanuit Utrecht ligt 95,6 procent van de 25- tot 39-jarigen binnen 150 km, vanuit Groningen 41,6 procent. Een straal van 150 km maakt je vijver in het midden van het land ongeveer twee keer zo groot als een straal van 50 km; vanuit Maastricht, Leeuwarden of Middelburg wordt hij 11 tot 25 keer zo groot. Hieronder staat de berekening, wat het CBS weet over relaties waarin je niet samenwoont, en wat onderzoek zegt over relaties op afstand.
Wat 50 en 150 km doen met je vijver
Wij telden voor acht steden de inwoners van 25 tot en met 39 jaar (alle burgerlijke staten, volgens CBS StatLine 03759ned, 1 januari 2026) die in gemeenten wonen waarvan het labelpunt binnen 15, 50 of 150 km hemelsbreed van dat van de stad ligt. Een labelpunt is een vast punt binnen elke gemeente dat het CBS via PDOK publiceert. Landelijk zijn er 3.603.095 mensen in die leeftijd.
| Vanaf | Binnen 15 km | Binnen 50 km | Binnen 150 km | 150 km tegenover 50 km |
|---|---|---|---|---|
| Utrecht | 209.000 | 1.609.000 | 3.445.000 | 2,1 keer |
| Amsterdam | 376.000 | 1.277.000 | 3.451.000 | 2,7 keer |
| Eindhoven | 136.000 | 592.000 | 3.264.000 | 5,5 keer |
| Zwolle | 62.000 | 333.000 | 3.357.000 | 10,1 keer |
| Groningen | 78.000 | 206.000 | 1.500.000 | 7,3 keer |
| Maastricht | 41.000 | 152.000 | 1.734.000 | 11,4 keer |
| Leeuwarden | 40.000 | 149.000 | 2.145.000 | 14,4 keer |
| Middelburg | 32.000 | 96.000 | 2.394.000 | 24,9 keer |
Afgerond op duizendtallen; eigen berekening.
Wat valt op? Utrecht ligt zo centraal dat 44,7 procent van alle Nederlandse 25- tot 39-jarigen binnen 50 km woont. Vanuit Zwolle gaat het van 9,2 naar 93,2 procent. Vanuit Groningen gaat het van 5,7 naar 41,6 procent, en daar stopt het: voorbij de 150 km ligt een groot deel van Nederland nog buiten bereik. Voor Groningen, Maastricht en Middelburg geldt bovendien dat de telling onderschat: het CBS telt alleen inwoners van Nederland, dus Duitse en Belgische buren staan er niet in.
Drie kanttekeningen. De cijfers tellen iedereen van 25 tot 39, niet alleen alleenstaanden: 65 procent is ongehuwd, maar dat zegt niets over wie samenwoont. Het zijn hemelsbrede afstanden, geen reistijden. En het labelpunt ligt binnen de gemeente, maar niet per se in het midden; bij grote gemeenten kan het enkele kilometers schelen.
Wat in Nederland "ver" is
Meer dan 150 km hemelsbreed haal je in Nederland alleen tussen de randen van het land. Volgens onze berekening ligt Amsterdam 24 km van Utrecht, 58 van Rotterdam, 100 van Eindhoven, 145 van Groningen en 168 van Maastricht. Rotterdam ligt 203 km van Groningen, en Groningen ligt 269 van Maastricht en 275 van Middelburg. Een relatie die binnen Nederland echt op afstand is, heeft dus bijna altijd een kant in Groningen, Friesland, Zeeland of Limburg.
Latrelatie: wat het is, en het verschil met een relatie op afstand
Een latrelatie, of LAT-relatie, is volgens het CBS een vaste partner met wie je niet samenwoont. LAT staat voor living apart together. Taaladvies.net schrijft het als één woord, latrelatie: een letterwoord schrijf je in een samenstelling aan elkaar, behalve als je het met hoofdletters schrijft. Het CBS doet dat laatste, en dan hoort er volgens die regel een koppelteken tussen.
Het verschil met een relatie op afstand: een latrelatie zegt iets over samenwonen, lange afstand over kilometers. Een latrelatie kan in dezelfde straat zijn, en een relatie op afstand is bijna altijd ook een latrelatie. Volgens de enquête Sociale Samenhang en Welzijn van het CBS had in 2024 bijna 21 procent van de 18- tot 30-jarigen een latrelatie, 5 procent van de 60- tot 70-jarigen en 3 procent van de 70- tot 80-jarigen. Bij jongeren komt dat volgens het CBS deels doordat ze nog bij hun ouders wonen. Voor veel jongeren is LAT een opmaat naar samenwonen, schrijft het CBS; voor veel ouderen, vooral gescheiden of verweduwde, is het een bewuste en blijvende vorm. Hoe ver de partners uit elkaar wonen, meet het CBS niet.
Wat onderzoek over afstand zegt
Wij vonden weinig onderzoek, en geen Nederlands. Kelmer en collega's (2013) vergeleken in een landelijk representatieve steekproef van 870 mensen relaties op afstand met relaties dichtbij: mensen op afstand rapporteerden een hogere relatiekwaliteit en meer toewijding, en hadden minder het gevoel vast te zitten. Op de vervolgmeting waren ze toch even vaak uit elkaar gegaan als de anderen. Dargie en collega's (2015) vergeleken 717 mensen in een datingrelatie op afstand met 425 in een relatie dichtbij en vonden weinig verschillen: persoonlijke kenmerken en eigenschappen van de relatie voorspelden de kwaliteit.
Dat zegt niet dat afstand niets kost. Het betekent dat de kilometers in deze twee onderzoeken weinig voorspelden over hoe goed de relatie draaide.
Lange afstandsrelatie: ervaringen uit onderzoek, en cadeau-ideeën
Hoe een lange afstandsrelatie van dag tot dag aanvoelt, onderzochten L. Crystal Jiang en Jeffrey Hancock (2013) met een dagboekstudie. Ruim zestig Amerikaanse stellen, 30 op afstand en 33 dichtbij, gemiddeld 21 jaar en meestal student, noteerden een week lang na elk contact hoe verbonden ze zich voelden. De stellen op afstand woonden tussen ongeveer 60 en 6.400 km uit elkaar. Ze hadden minder vaak contact, maar belden, videobelden en appten meer, en voelden zich per contact juist dichter bij hun partner. Volgens de onderzoekers kwam dat door twee dingen: ze vertelden meer over zichzelf, en ze zagen hun partner als openhartiger dan die volgens de eigen opgave was. Dat verschil in vertellen was het grootst in tekst. Meer verbondenheid is nog geen garantie: bij Kelmer en collega's gingen relaties op afstand op de vervolgmeting even vaak uit elkaar als relaties dichtbij.
Een paar cadeau-ideeën voor een lange afstandsrelatie, van ons en niet uit onderzoek:
- Het volgende bezoek, al geboekt. Een kaartje met een datum geeft het wachten een einde.
- Een brief op papier. Jiang en Hancock zagen dat stellen op afstand vooral in tekst meer over zichzelf vertelden dan stellen dichtbij; een brief is daar de trage versie van.
- Twee exemplaren van hetzelfde boek, om tegelijk te lezen en er bij het volgende gesprek over te praten.
- Kleine enveloppen voor de belavonden, met op elke envelop wanneer hij open mag.
Voor je begint
Drie vragen van ons, geen uitkomst van onderzoek. Het antwoord is voor iedereen anders:
- Wie reist, en hoe vaak? Hemelsbrede kilometers zeggen weinig over wat een bezoek aan tijd en geld kost. Reken het voor beide kanten uit, en houd rekening met de werkweek van allebei: hoe die eruitziet, staat op onze pagina daten met een drukke baan.
- Is de afstand een tussenstap? Bespreek of en wanneer een van jullie verhuist, en wie dat dan is, voordat de afstand een gewoonte wordt.
- Waar zoek je? Wie een relatie verwacht binnen 50 km, hoeft niet te zoeken op 150; wie in Middelburg of Leeuwarden woont, vindt binnen 50 km een veel kleinere groep.
Veelgestelde vragen
Hoeveel groter wordt je datingvijver bij een ruimere straal?
Wat is een latrelatie of LAT-relatie?
Wanneer is beginnen op afstand verstandig?
Bronnen
- CBS StatLine 03759ned, Bevolking op 1 januari en gemiddeld; geslacht, leeftijd en regio Opgehaald bij het CBS op 11-10-2026, stand 1 januari 2026, definitief. Inwoners van 25 tot en met 39 jaar per gemeente (3.603.095 in Nederland, van wie 2.343.317 ongehuwd). De aantallen binnen een afstand zijn door ons berekend.
- PDOK, CBS Gebiedsindelingen, gemeente labelpoint (2026) Opgehaald op 11-10-2026. Het labelpunt (label point) van elk van de 342 gemeenten in 2026; daaruit zijn de hemelsbrede afstanden (haversine) tussen gemeenten en tussen steden berekend. Een labelpunt ligt binnen de gemeente, maar niet per se in het midden.
- CBS (31 maart 2026), Meer zestigers hebben een LAT-relatie, vooral mannen Geraadpleegd op 11-10-2026. Enquête Sociale Samenhang en Welzijn, 2024: een LAT-relatie is een vaste partner met wie je niet samenwoont. Bijna 21 procent van de 18- tot 30-jarigen, 5 procent van de 60- tot 70-jarigen en 3 procent van de 70- tot 80-jarigen. Bij jongeren komt dat volgens het CBS deels doordat ze nog bij hun ouders wonen.
- CBS (2026), LAT-relaties bij 60-plussers, inleiding Geraadpleegd op 11-10-2026. Voor veel jongeren is een LAT-relatie volgens het CBS een opmaat naar samenwonen; voor veel ouderen, vooral gescheiden of verweduwde, een bewuste en blijvende vorm, met behoud van vrijheid en zelfstandigheid als belangrijk motief.
- Taaladvies.net, Pin-pas / pinpas Gelezen op 11-10-2026. Een letterwoord schrijf je in een samenstelling vast, behalve als het met een of meer hoofdletters wordt geschreven; als voorbeeld van vaste schrijfwijze noemt het advies latrelatie (living apart together).
- Kelmer, Rhoades, Stanley en Markman (2013), Relationship quality, commitment, and stability in long-distance relationships, Family Process Abstract gelezen op 11-10-2026. Landelijk representatieve Amerikaanse steekproef (N = 870): mensen in een relatie op afstand rapporteerden een hogere relatiekwaliteit en toewijding en minder het gevoel gevangen te zitten, maar gingen bij de vervolgmeting even vaak uit elkaar als mensen die dichtbij woonden.
- Dargie, Blair, Goldfinger en Pukall (2015), Go long! Predictors of positive relationship outcomes in long-distance dating relationships, Journal of Sex and Marital Therapy Abstract gelezen op 11-10-2026. 717 mensen in een datingrelatie op afstand en 425 in een relatie dichtbij: weinig verschillen tussen beide, en persoonlijke en relatiekenmerken voorspelden de kwaliteit van de relatie.
- Jiang en Hancock (2013), Absence makes the communication grow fonder: geographic separation, interpersonal media, and intimacy in dating relationships, Journal of Communication (pdf Stanford Social Media Lab) Volledige tekst gelezen op 11-10-2026. Dagboekstudie van een week met 63 heteroseksuele Amerikaanse datingstellen (30 op afstand, 33 dichtbij), gemiddelde leeftijd 20,97 jaar, 73 procent student; afstand 37 tot 3.981 mijl. Stellen op afstand hadden minder contacten per dag maar meer telefoon, video en tekst, voelden zich per contact intiemer, vertelden meer over zichzelf en schatten hun partner openhartiger in dan die zelf opgaf; het effect op zelfonthulling was het grootst in tekst.